- اشاره 1
- اینک متذکر چند مطلب می شوم: 1
- مقدمه: 1
- اشاره 3
- [ادامه تنبیهات استصحاب] 3
- [ادامه مقصد هفتم] 3
- [ادامه استصحاب] 3
- تنبیه یازدهم اصالت تأخر حادث 3
- مقام اول 5
- مقام دوّم 9
- تعاقب حالتین 33
- تنبیه دوازدهم استصحاب امور اعتقادی 37
- تنبیه سیزدهم استصحاب حکم مخصِّص 53
- تنبیه چهاردهم مقصود از «شک» در باب استصحاب چیست؟ 63
- اشاره 63
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 66
- مقام اول در استصحاب، بقاء موضوع، معتبر است 72
- مقام دوم علت تقدم «اماره» بر «استصحاب» چیست؟ 83
- اشاره 93
- 1- آیا استصحاب بر سائر اصول عملیه «وارد» است؟ 93
- [خاتمه: نسبت بین استصحاب و اصول عملیه و تعارض بین استصحابین] 93
- 2- تزاحم استصحابین 95
- اشاره 95
- اصل سببی و مسببی 97
- تعارض استصحابین 105
- آیا اصول عملیه در اطراف علم اجمالی جاری می شود یا نه؟ 106
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 107
- [تذنیب:] بین استصحاب و قواعدی که در شبهات موضوعیه، جاری می شود چه نسبتی هست؟ 112
- تقدم استصحاب بر قرعه 116
- [مقصد هشتم:] تعارض ادله و امارات تعادل و تراجیح 122
- [فصل: در معنای تعارض] 122
- اشاره 122
- یادآوری: 123
- «تعادل و تراجیح» یا «تعادل و ترجیح»؟ 123
- معنای لغوی تعارض 124
- معنای اصطلاحی تعارض 125
- مواردی که تعارض، محقق نیست 130
- 1- حاکم و محکوم: 130
- اشاره 132
- 2: توفیق عرفی: 132
- وجه تقدم امارات بر اصول 136
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 138
- 3- حمل ظاهر بر اظهر: 147
- مواردی که تعارض، محقق است 151
- [فصل: أصاله التساقط] 153
- مقتضای قاعده اولی در خبرین متعارضین، بنا بر طریقیت چیست؟ 153
- نفی ثالث به وسیله متعارضین 155
- مقتضای قاعده اولی در خبرین متعارضین بنا بر سببیت چیست؟ 157
- اشاره 157
- 1- اصالت الظهور: 158
- اشاره 158
- [برای تمسک به یک روایت باید به سه مسئله، متعبد شد] 158
- 2- اصالت الجهت: 158
- 3- اصالت السند: 159
- آیا قاعده «الجمع مهما امکن اولی من الطرح» دلیلی دارد؟ 167
- اشاره 172
- [فصل:] مقتضای قاعده ثانوی شرعی در خبرین متعارضین چیست؟ 172
- اشاره 174
- اخبار علاجیه 174
- 1- اخبار تخییر 175
- 3- اخبار احتیاط 178
- 2- اخبار توقف 178
- 4- اخبار ترجیح 179
- نقد و بررسی اخبار ترجیح 182
- اشاره 182
- الف: مقبوله عمر بن حنظله 182
- ب: مرفوعه زراره 183
- 1- اجماع 197
- اشاره 197
- با وجوه دیگری بر وجوب ترجیح، استدلال شده 197
- 2- ترجیح راجح بر مرجوح به حکم عقل 199
- آثار تخییر، بین خبرین متعارضین 203
- آیا تخییر بین خبرین، بدوی هست یا استمراری 206
- [فصل:] تعدی یا عدم تعدی از مرجحات منصوصه 210
- [فصل:] آیا اخبار علاجیه، شامل موارد جمع عرفی هم می شود یا نه؟ 226
- اشاره 237
- [فصل:] مرجحات نوعیه دلالیّه 237
- 1- ترجیح عموم بر اطلاق 239
- 2- دوران امر، بین تخصیص و نسخ 243
- تخصیص عمومات کتاب و سنت 247
- [فصل:] در انقلاب نسبت 251
- [فصل:] رجوع تمام مرجحات به سند روایت است 268
- اشاره 268
- آیا لازم است بین مرجحات، ترتیب را رعایت نمود؟ 271
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 275
- نقد و بررسی کلام محقق رشتی 284
- اشاره 296
- اشاره 296
- اقسام مرجحات خارجیه 296
- 1- مرجحات خارجی غیر معتبر: 296
- [فصل:] مرجحات خارجیه 296
- 2- مرجحات خارجی معتبر: 296
- معنای لغوی اجتهاد: 319
- [فصل: در معنای اجتهاد] 319
- [خاتمه:] اجتهاد و تقلید 319
- اشاره 319
- معنای اصطلاحی اجتهاد: 320
- اشاره 327
- [فصل:] اطلاق و تجزّی در اجتهاد 327
- اجتهاد بر دو قسم است: 327
- اشاره 327
- 2: تجزّی: 328
- 1- اجتهاد مطلق: 328
- 1- امکان وقوعی آن 329
- احکام اجتهاد مطلق 329
- 2- حجیت آراء مجتهد مطلق برای عمل خودش 331
- 3- حجیت آراء مجتهد مطلق انفتاحی، نسبت به مقلدین 331
- اشاره 331
- تقلید فرد جاهل از مجتهد انسدادی، چگونه است؟ 332
- 4- نفوذ قضاء مجتهد مطلق انفتاحی 341
- احکام تجزّی در اجتهاد 347
- اشاره 347
- اشاره 347
- 1- امکان وقوعی تجزّی در اجتهاد 347
- [مصنف قدّس سرّه سه وجه برای امکان تجزی بیان کرده اند] 348
- اشاره 350
- رد وجه اول: 350
- قائلین به امتناع تجزی در اجتهاد به دو وجه تمسک نموده اند: 350
- رد وجه دوم: 351
- اشاره 351
- 2- حجیت آراء مجتهد متجزّی برای عمل خودش 352
- اشاره 353
- وجه جواز: 353
- 3- تقلید از مجتهد متجزی، چگونه است؟ 353
- وجه عدم جواز: 354
- 4- نفوذ یا عدم نفوذ قضاء مجتهد متجزی 355
- [فصل:] مبادی اجتهاد 357
- برای اجتهاد و استنباط، چه علومی نیاز است؟ 357
- اشاره 361
- [فصل:] تخطئه و تصویب 361
- [اتفاق علماء بر تخطئه در عقلیات] 361
- [اختلاف علماء بر تخطئه و تصویب در شرعیات] 362
- اشاره 364
- احتمال اول: 364
- اشاره 364
- [اقسام تصویب] 364
- رد احتمال اول: 364
- رد احتمال دوم: 365
- احتمال دوم: 365
- اشاره 365
- احتمال سوم: 366
- اشاره 369
- [فصل:] تبدل رأی مجتهد 369
- اشاره 375
- نقد و بررسی کلام صاحب فصول [قدّس سرّه در محل بحث] 375
- اشاره 377
- رد دلیل اول: 377
- دلیل اول: 377
- دلیل دوم صاحب فصول: 378
- رد دلیل دوم: 378
- اشاره 378
- [فصل: تقلید] 381
- احکام تقلید 381
- معنای لغوی تقلید: 381
- اشاره 381
- معنای اصطلاحی تقلید: 382
- [تعریف] مصنف رحمه اللّه: 382
- اشاره 384
- ادله جواز تقلید 384
- ردّ اجماع: 385
- اشاره 385
- 1- اجماع: 385
- 2- ضرورت دین: 386
- 3- سیره متشرعه: 386
- اشاره 386
- ردّ ضرورت: 386
- اشاره 386
- اشاره 387
- 4: آیات: 387
- ردّ سیره: 387
- الف: آیه نفر: 387
- ب: آیه سؤال: 387
- ردّ استدلال به آیات: 388
- 5: اخبار: 389
- اشاره 389
- الف: اخبار دال بر وجوب اتّباع قول علما: 389
- ج: اخباری که «مفهوما» دال بر جواز افتاء هست: 390
- ب: بعضی از اخبار دلالت دارند که عوام باید از علماء تقلید نمایند 390
- د: اخباری که منطوقا دال بر جواز افتا هست: 391
- الکلام حول الاستدلال بدلیل الانسداد علی جواز التقلید 393
- قائلین به حرمت تقلید 395
- اشاره 396
- وجوهی که بر عدم جواز تقلید به آن تمسک شده 396
- اشکال مشترک، نسبت به دو دلیل مذکور: 397
- الف: عمومات وارده در کتاب و سنت که از اتّباع غیر علم نهی نموده 397
- اشاره 397
- ب: آیاتی از کتاب و «سنت»، دال بر مذمت از تقلید می باشد 397
- اشکال مختص دلیل دوم: 397
- رد دلیل سوم: 398
- اشاره 398
- ج: قیاس مسائل فرعی با اصول اعتقادی: 398
- [فصل:] تقلید از اعلم 399
- اشاره 399
- الف: [درباره مقلِّد] 400
- ب: [درباره مجتهد] 401
- وجه اول: 402
- وجوهی که بر جواز تقلید از غیر اعلم، به آن استدلال شده 402
- وجه دوم: 403
- وجه سوم: 403
- اشاره 406
- 1- اجماع: 406
- اشاره 406
- ادله وجوب تقلید از اعلم 406
- ردّ اجماع: 406
- اشاره 407
- 2- اخبار دال بر ترجیح قول اعلم: 407
- اشاره 409
- 3- دلیل یا وجه سوم به این نحو، مرکب از یک صغرا و یک کبرا هست: 409
- رد اخبار دال بر ترجیح: 409
- رد وجه سوم: 410
- [فصل:] تقلید میت 414
- اشاره 414
- ادله جواز تقلید میت 416
- اشاره 416
- اشاره 418
- 1- استصحاب: 418
- رد استصحاب: 418
- 2: اطلاق ادله لفظیه: 428
- اشاره 430
- 3: دلیل انسداد: 430
- رد دلیل انسداد: 431
- رد سیره متشرعه: 432
- اشاره 432
- 4: سیره متشرعه: 432
- الفهرس الموضوعی 435
- [فهرستها] 435
- فهرست موضوعی 440
مقدمه:
اشاره
بسم اللّه الرحمن الرحیم
«سپاس خدایی را که سخنوران در ستودن او بمانند و شمارگران، شمردن نعمت های او ندانند، کوشندگان، حقّ او را گزاردن نتوانند.
بوده و هست، از نیست به هستی درنیامده است. با هر چیز هست، و همنشین و یار آن نیست، و چیزی نیست که از او تهی است»(1).
«درود بر فرستاده اش که پیامبر رحمت است و پیشوای راهنمایان ملت و چراغ فروزان امت، گزیده دودمان بزرگواری است. درود بر خاندان او که چراغ های فروزانند و امت ها را نگهبان، نشانه های روشن دینند و معیارهای فضیلت، درود خدا بر همه آنان، درودی درخور بزرگی آن بزرگواران».
شکر، ایزد منان را که این کمترین، توفیق یافت، ششمین جلد از کتاب ایضاح الکفایه را تنظیم و به رشته تحریر درآورد، امید است مورد عنایت صاحب اصلی حوزه ها، حضرت بقیه اللّه الاعظم روحی و ارواح العالمین له الفداء قرار گیرد و برای علاقمندان به آشنایی با کتاب کفایه الاصول، مفید باشد.
اینک متذکر چند مطلب می شوم:
1- محتوای این کتاب- تا پایان بحث استصحاب- تدریس و تحقیق جلد دوم کفایه الاصول
1- ترجمه قسمتی از خطبه اول نهج البلاغه.