- اشاره 1
- اینک متذکر چند مطلب می شوم: 1
- مقدمه: 1
- تنبیه یازدهم اصالت تأخر حادث 3
- [ادامه مقصد هفتم] 3
- [ادامه استصحاب] 3
- اشاره 3
- [ادامه تنبیهات استصحاب] 3
- مقام اول 5
- مقام دوّم 9
- تعاقب حالتین 33
- تنبیه دوازدهم استصحاب امور اعتقادی 37
- تنبیه سیزدهم استصحاب حکم مخصِّص 53
- تنبیه چهاردهم مقصود از «شک» در باب استصحاب چیست؟ 63
- اشاره 63
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 66
- مقام اول در استصحاب، بقاء موضوع، معتبر است 72
- مقام دوم علت تقدم «اماره» بر «استصحاب» چیست؟ 83
- 1- آیا استصحاب بر سائر اصول عملیه «وارد» است؟ 93
- [خاتمه: نسبت بین استصحاب و اصول عملیه و تعارض بین استصحابین] 93
- اشاره 93
- اشاره 95
- 2- تزاحم استصحابین 95
- اصل سببی و مسببی 97
- تعارض استصحابین 105
- آیا اصول عملیه در اطراف علم اجمالی جاری می شود یا نه؟ 106
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 107
- [تذنیب:] بین استصحاب و قواعدی که در شبهات موضوعیه، جاری می شود چه نسبتی هست؟ 112
- تقدم استصحاب بر قرعه 116
- اشاره 122
- [مقصد هشتم:] تعارض ادله و امارات تعادل و تراجیح 122
- [فصل: در معنای تعارض] 122
- «تعادل و تراجیح» یا «تعادل و ترجیح»؟ 123
- یادآوری: 123
- معنای لغوی تعارض 124
- معنای اصطلاحی تعارض 125
- 1- حاکم و محکوم: 130
- مواردی که تعارض، محقق نیست 130
- اشاره 132
- 2: توفیق عرفی: 132
- وجه تقدم امارات بر اصول 136
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 138
- 3- حمل ظاهر بر اظهر: 147
- مواردی که تعارض، محقق است 151
- [فصل: أصاله التساقط] 153
- مقتضای قاعده اولی در خبرین متعارضین، بنا بر طریقیت چیست؟ 153
- نفی ثالث به وسیله متعارضین 155
- مقتضای قاعده اولی در خبرین متعارضین بنا بر سببیت چیست؟ 157
- اشاره 157
- 1- اصالت الظهور: 158
- [برای تمسک به یک روایت باید به سه مسئله، متعبد شد] 158
- اشاره 158
- 2- اصالت الجهت: 158
- 3- اصالت السند: 159
- آیا قاعده «الجمع مهما امکن اولی من الطرح» دلیلی دارد؟ 167
- اشاره 172
- [فصل:] مقتضای قاعده ثانوی شرعی در خبرین متعارضین چیست؟ 172
- اشاره 174
- اخبار علاجیه 174
- 1- اخبار تخییر 175
- 3- اخبار احتیاط 178
- 2- اخبار توقف 178
- 4- اخبار ترجیح 179
- نقد و بررسی اخبار ترجیح 182
- اشاره 182
- الف: مقبوله عمر بن حنظله 182
- ب: مرفوعه زراره 183
- اشاره 197
- 1- اجماع 197
- با وجوه دیگری بر وجوب ترجیح، استدلال شده 197
- 2- ترجیح راجح بر مرجوح به حکم عقل 199
- آثار تخییر، بین خبرین متعارضین 203
- آیا تخییر بین خبرین، بدوی هست یا استمراری 206
- [فصل:] تعدی یا عدم تعدی از مرجحات منصوصه 210
- [فصل:] آیا اخبار علاجیه، شامل موارد جمع عرفی هم می شود یا نه؟ 226
- [فصل:] مرجحات نوعیه دلالیّه 237
- اشاره 237
- 1- ترجیح عموم بر اطلاق 239
- 2- دوران امر، بین تخصیص و نسخ 243
- تخصیص عمومات کتاب و سنت 247
- [فصل:] در انقلاب نسبت 251
- اشاره 268
- [فصل:] رجوع تمام مرجحات به سند روایت است 268
- آیا لازم است بین مرجحات، ترتیب را رعایت نمود؟ 271
- نقد و بررسی کلام شیخ اعظم قدّس سرّه 275
- نقد و بررسی کلام محقق رشتی 284
- اقسام مرجحات خارجیه 296
- [فصل:] مرجحات خارجیه 296
- 1- مرجحات خارجی غیر معتبر: 296
- اشاره 296
- اشاره 296
- 2- مرجحات خارجی معتبر: 296
- [خاتمه:] اجتهاد و تقلید 319
- [فصل: در معنای اجتهاد] 319
- معنای لغوی اجتهاد: 319
- اشاره 319
- معنای اصطلاحی اجتهاد: 320
- اشاره 327
- اجتهاد بر دو قسم است: 327
- [فصل:] اطلاق و تجزّی در اجتهاد 327
- اشاره 327
- 2: تجزّی: 328
- 1- اجتهاد مطلق: 328
- 1- امکان وقوعی آن 329
- احکام اجتهاد مطلق 329
- 3- حجیت آراء مجتهد مطلق انفتاحی، نسبت به مقلدین 331
- 2- حجیت آراء مجتهد مطلق برای عمل خودش 331
- اشاره 331
- تقلید فرد جاهل از مجتهد انسدادی، چگونه است؟ 332
- 4- نفوذ قضاء مجتهد مطلق انفتاحی 341
- احکام تجزّی در اجتهاد 347
- اشاره 347
- 1- امکان وقوعی تجزّی در اجتهاد 347
- اشاره 347
- [مصنف قدّس سرّه سه وجه برای امکان تجزی بیان کرده اند] 348
- رد وجه اول: 350
- اشاره 350
- قائلین به امتناع تجزی در اجتهاد به دو وجه تمسک نموده اند: 350
- رد وجه دوم: 351
- اشاره 351
- 2- حجیت آراء مجتهد متجزّی برای عمل خودش 352
- اشاره 353
- 3- تقلید از مجتهد متجزی، چگونه است؟ 353
- وجه جواز: 353
- وجه عدم جواز: 354
- 4- نفوذ یا عدم نفوذ قضاء مجتهد متجزی 355
- برای اجتهاد و استنباط، چه علومی نیاز است؟ 357
- [فصل:] مبادی اجتهاد 357
- اشاره 361
- [فصل:] تخطئه و تصویب 361
- [اتفاق علماء بر تخطئه در عقلیات] 361
- [اختلاف علماء بر تخطئه و تصویب در شرعیات] 362
- [اقسام تصویب] 364
- اشاره 364
- رد احتمال اول: 364
- احتمال اول: 364
- اشاره 364
- احتمال دوم: 365
- اشاره 365
- رد احتمال دوم: 365
- احتمال سوم: 366
- اشاره 369
- [فصل:] تبدل رأی مجتهد 369
- اشاره 375
- نقد و بررسی کلام صاحب فصول [قدّس سرّه در محل بحث] 375
- اشاره 377
- رد دلیل اول: 377
- دلیل اول: 377
- دلیل دوم صاحب فصول: 378
- اشاره 378
- رد دلیل دوم: 378
- [فصل: تقلید] 381
- احکام تقلید 381
- معنای لغوی تقلید: 381
- اشاره 381
- [تعریف] مصنف رحمه اللّه: 382
- معنای اصطلاحی تقلید: 382
- ادله جواز تقلید 384
- اشاره 384
- ردّ اجماع: 385
- 1- اجماع: 385
- اشاره 385
- اشاره 386
- 2- ضرورت دین: 386
- 3- سیره متشرعه: 386
- ردّ ضرورت: 386
- اشاره 386
- الف: آیه نفر: 387
- 4: آیات: 387
- اشاره 387
- ردّ سیره: 387
- ب: آیه سؤال: 387
- ردّ استدلال به آیات: 388
- 5: اخبار: 389
- اشاره 389
- الف: اخبار دال بر وجوب اتّباع قول علما: 389
- ج: اخباری که «مفهوما» دال بر جواز افتاء هست: 390
- ب: بعضی از اخبار دلالت دارند که عوام باید از علماء تقلید نمایند 390
- د: اخباری که منطوقا دال بر جواز افتا هست: 391
- الکلام حول الاستدلال بدلیل الانسداد علی جواز التقلید 393
- قائلین به حرمت تقلید 395
- اشاره 396
- وجوهی که بر عدم جواز تقلید به آن تمسک شده 396
- اشکال مشترک، نسبت به دو دلیل مذکور: 397
- ب: آیاتی از کتاب و «سنت»، دال بر مذمت از تقلید می باشد 397
- اشاره 397
- الف: عمومات وارده در کتاب و سنت که از اتّباع غیر علم نهی نموده 397
- اشکال مختص دلیل دوم: 397
- رد دلیل سوم: 398
- ج: قیاس مسائل فرعی با اصول اعتقادی: 398
- اشاره 398
- [فصل:] تقلید از اعلم 399
- اشاره 399
- الف: [درباره مقلِّد] 400
- ب: [درباره مجتهد] 401
- وجه اول: 402
- وجوهی که بر جواز تقلید از غیر اعلم، به آن استدلال شده 402
- وجه سوم: 403
- وجه دوم: 403
- 1- اجماع: 406
- اشاره 406
- ادله وجوب تقلید از اعلم 406
- ردّ اجماع: 406
- اشاره 406
- 2- اخبار دال بر ترجیح قول اعلم: 407
- اشاره 407
- اشاره 409
- 3- دلیل یا وجه سوم به این نحو، مرکب از یک صغرا و یک کبرا هست: 409
- رد اخبار دال بر ترجیح: 409
- رد وجه سوم: 410
- [فصل:] تقلید میت 414
- اشاره 414
- اشاره 416
- ادله جواز تقلید میت 416
- رد استصحاب: 418
- اشاره 418
- 1- استصحاب: 418
- 2: اطلاق ادله لفظیه: 428
- اشاره 430
- 3: دلیل انسداد: 430
- رد دلیل انسداد: 431
- رد سیره متشرعه: 432
- 4: سیره متشرعه: 432
- اشاره 432
- [فهرستها] 435
- الفهرس الموضوعی 435
- فهرست موضوعی 440
و اما جواز حکومته و نفوذ فصل خصومته فأشکل، نعم لا یبعد نفوذ فیما إذا عرف جمله معتدا بها و اجتهد فیها، بحیث یصح أن یقال فی حقه عرفا أنه ممن عرف أحکامهم، کما مرّ فی المجتهد المطلق المنسد علیه باب العلم و العلمی فی معظم الأحکام [1].
______________________________
مجتهد فیه خبیر بصیر به فی غیر محله و ذلک لاطلاقات ادله التقلید و لما عرفت من ان العقلاء لا یفرقون فی الرجوع الی اهل الخبره فیما هو خبیر به بین ان یکون خبیرا بسائر الابواب ایضا ام لا «و من هنا یظهر» ضعف ما استند الیه الفصول فی وجه المنع من الاصل. قال ...(1).
4- نفوذ یا عدم نفوذ قضاء مجتهد متجزی
[1]- آیا قضاوت و حکم مجتهد متجزی در مقام ترافع و فصل خصومت، نافذ است یا نه؟
جواب: مصنف قدّس سرّه چنین فرموده اند: «اما جواز حکومته و نفوذ فصل خصومته فاشکل»(2).
1- ر. ک: عنایه الاصول 6/ 186.
2- الف: بل لا اشکال فیه ایضا اذا کان عارفا باحکامهم« علیهم السلام» فی القضاء و ذلک لما عرفت فیما تقدم من ان المعتبر فی نفوذ قضاء القاضی علی ما یستفاد من الاخبار المتقدمه من المقبوله و غیرها هو معرفته باحکامهم فاذا عرفها کما هو حقه و تمکن من الحکم بحکمهم لم یکن فرق بین المتجزی و المطلق فی نفوذ حکمهما و قضائهما ابدا و ان لم یکن المتجزی عارفا باحکامهم فی سائر ابواب الفقه غیر القضاء اصلا. ر. ک: عنایه الاصول 6/ 187. ب: ای: اشد اشکالا من حجیه فتواه علی الجاهل. و وجه اشدیه الاشکال هو: ان مقتضی سیره العقلاء-- و فطرتهم علی الرجوع الی العالم هو حجیه نظر المتجزی ایضا کالمطلق اذ مناط السیره کون المرجع عالما فیما یرجع الیه سواء علم غیره ام لا. و هذه السیره لا تتوقف الا علی الامضاء. و هذا بخلاف القضاء فان ادله نفوذه هی الادله اللفظیه التی اناطت المنصب بصدق« الفقیه و العارف بالاحکام» و نحوهما. ر. ک: منتهی الدرایه 8/ 428.