متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 1 صفحه 114

1- الوسائل: ج 18 ص 47 ب 7 من أبواب صفات القاضی ح 25 و فی المصدر« اما انه شر علیکم ....».

2- الوسائل: ج 18 ص 25 ب 6 من أبواب صفات القاضی ح 13 و ص 44 ب 7 من تلک الابواب ح 11.

3- الوسائل: ج 18 ص 51 ب 7 من أبواب صفات القاضی ح 37.

4- الوسائل: ج 18 ص 41 ب 7 من أبواب صفات القاضی.

5- عوالی اللئالی: ج 3 ص 166 ح 61.

6- الکافی: ج 1 ص 25 ح 22.

7- الوسائل: ج 11 ص 162 ب 8 من أبواب جهاد النفس ح 6.

8- الوسائل: ج 11 ص 160 ب 8 من أبواب جهاد النفس، ح 3.

9- تفصیل النشأتین للراغب الاصفهانی: ص 51.

10- ( 10)- شرح الوافیه( فی مقام بیان المسائل المتفرقه)« مخطوط»: ص 82، س 11 ذیل قوله: و الاول ما یستقل بحکمه.

ترجمه:

توجیه نظر اخباریها توسط شیخ

اشاره

1- پس اگر بگویی: شاید نظر اخباریها در ترجیح نقل بر عقل به خاطر اموری است که از اخبار استفاده می شود، مثل این سخن معصوم علیه السّلام که، (بر شما حرام است چیزی را که از ما نشنیده اید بگویید.) و این سخن معصوم علیه السّلام که؛ (اگر مکلّفی شبها به عبادت برخیزید و روزها روزه بگیرد و همه ساله حج بگذارد و تمام دارایی اش را ببخشد، لکن ولایت ولیّ الله را نشناسد تا اعمالش به راهنمایی او (ولی) باشد و او (ولی) را والی خود قرار دهد، اجر و پاداشی نزد خدا برای او نمی باشد.)

و این سخن معصوم (علیه السلام) که:

کسی که به غیر شنیدن از معصومی به خدا نزدیک شود پس او ... و ... و غیره این روایات از جمله اینکه تنها اتیان و امتثال احکام الهی لازم است که حضرت معصومین آنها را تبلیغ کرده اند. بنابراین: هر حکمی که حجّت خدا در تبلیغ آن واسطه نباشد اطاعتش واجب نیست، بلکه از قبیل (اسکتوا عما سکت الله عنه) می باشد چه آنکه معنای سکوت خداوند از آن؛ امر نکردن به اولیائش در تبلیغ آن است.

بنابراین: حکمی که بدون وساطت معصوم علیه السّلام بیان شود در نظر شارع بی اعتبار است اگرچه مطابق با واقع باشد.

همان طور که تصریح امام به نفی ثواب بر صدقه دادن تمام مال با قطع به اینکه (این عمل) محبوب و مورد پسند نزد خداست شهادت بر این بی اعتباری عند الشارع می دهد.

2- اما وجه اشکال (اخباریین) در تقدیم دلیل نقلی بر عقلی فطری سالم، اخبار متواتره است بر حجّیت عقل و اینکه عقل حجّت باطن است، و خدای رحمان به وسیله آن عبادت، و بهشت بدان تحصیل می شود، و امثال این تعبیرات که از آنها استفاده می شود که، عقل سالم نیز حجّتی است از حجّت های حق تعالی.

پس حکم کشف شده، به وسیله عقل حکمی است که رسول باطنی یعنی: شرع داخلی آن را تبلیغ نموده، همان طور که حکم مستکشف به واسطه شرع حکمی است که عقل خارجی واسطه در تبلیغ آن می باشد.

3- از جمله کلماتی که اشاره دارد به آنچه ما از طرف اخباریین در توجیه مقالاتشان آوردیم، عبارتی است از مرحوم سید صدر در شرح وافیه در ضمن عبارتش تحت" عنوان حکم مستقلات عقلیه مبنی بر اینکه معلوم است زمانی انجام فعلی یا ترک آن واجب یا غیر واجب است که ظن یا قطع به وجود یا حرمت و یا غیر این دو و از طریق گفتار معصوم یا فعل و یا