متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 1 صفحه 89

گفتاری درست باشد و به دلیل کثرت خطا و اشتباه در فهم مطالب از ادلّه شرعیّه نیز از معارضه و درگیری چشم پوشی شود، پس برای کلام آنها (اخباریون) وجهی وجود دارد.

فلذا:

اگر کسی در آن مطالب و مقدّمات عقلیّه تأمّل نمود و به حکمی که مطابق با واقع نیست قطع پیدا کرد به دلیل تقصیر در مقدمات تحصیل حکم معذور نمی باشد، لکن شأن مسئله اینست که:

معلوم نیست خطاء در مطالب عقلیّه بیشتر از اشتباهات در ادلّه شرعیّه باشد.

تشریح المسائل* مقدمه راه های دست یابی به احکام شرعیه را مشخص کنید؟

1- دلیل نقلی قطعی مثل: نصّ قرآن، خبر متواتر منصوص، اجماع محصّل.

2- دلیل نقلی مظنون مثل: ظواهر قرآن، خبر واحد ثقه، شهرت فتوائیه و یا اجماعات منقوله.

3- اصول عملیّه معتبره مثل: اصاله البراءه، اصاله الاستصحاب، اصاله الاحتیاط، اصاله التخییر، اصاله الطهاره، اصاله الحلیّه و اصاله عدم التذکیه ....

4- دلیل عقلی ظنّی مثل: قیاس، استحسان، مصالح مرسله.

5- بناء قطعیه عقلائیّه ای که از جانب شرع ردع نشده باشد.

6- حکم عقل قطعی بدیهی مثل: ضروریّات دین و مذهب.

7- حکم عقل قطعی فطری مثل: حسن عدل و انقیاد و قبح ظلم و تجری ....

8- حکم عقل قطعی نظری و استدلالی، از طریق چیدن صغری و کبری.

* بحث و بررسی در این مقام پیرامون کدام یک از موارد فوق می باشد؟ و چه کسانی طرف بحث شیخ می باشند؟

ج: طریق هشتم و طرف های بحث جناب شیخ، اصولیّین و اخباریّین هستند.

* نظر اخباریّین درباره قطع چیست؟

ج: قائل به تفصیل میان طرق مختلف قطع می باشند به این صورت که:

1- قطعی که از طریق آیات و روایات به دست می آید ارزشمند و لازم الاتّباع است.

2- قطعی که از راه حکم عقل استدلالی حاصل شود حجت بوده قابل اعتماد می باشد.

3- قطعی که از راه مقدّمات عقلیّه نظری و استدلالی حاصل شود و بر حکمی از احکام شرعیّه تعلّق بگیرد فاقد اعتبار و ارزش است.