متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 2 صفحه 143

متن:

و هی امور:

منها: الامارات المعموله فی استنباط الاحکام الشرعیّه من الفاظ الکتاب و السنّه و هی علی قسمین:

القسم الأوّل: ما یعمل لتشخیص مراد المتکلّم عند احتمال اراده خلاف ذلک، کأصاله الحقیقه عند احتمال اراده المجاز، و أصاله العموم و الاطلاق- و مرجع الکلّ الی أصاله عدم القرینه الصارفه عن المعنی الّذی یقطع باراده المتکلّم الحکیم له لو حصل القطع بعدم القرینه- و کغلبه استعمال المطلق فی الفرد الشائع بناء علی عدم وصوله الی حدّ الوضع، و کالقرائن المقامیّه الّتی یعتمدها أهل اللسان فی محاوراتهم کوقوع الأمر عقیب توهّم الحظر و نحو ذلک. و بالجمله، الامور المعتبره عند أهل اللسان فی محاوراتهم، بحیث لو أراد المتکلّم القاصد للتفهیم خلاف مقتضاها من دون نصب قرینه معتبره عدّ ذلک منه قبیحا.

و القسم الثّانی: ما یعمل لتشخیص أوضاع الألفاظ و تمییز مجازاتها عن حقائقها و ظواهرها عن خلافها، کتشخیص أنّ لفظ «الصعید» موضوع لمطلق وجه الأرض أو التراب الخالص، و تعیین أنّ وقوع الأمر عقیب توهّم الحظر هل یوجب ظهوره فی الإباحه المطلقه؟ و انّ الشّهره فی المجاز هل توجب احتیاج الحقیقه الی القرینه الصارفه عن الظهور العرفیّ المسبّب من الشهره، نظیر احتیاج المطلق المنصرف الی بعض أفراده؟

و بالجمله، فالمطلوب فی هذا القسم أنّ اللفظ ظاهر فی هذا المعنی أو غیر ظاهر، و فی القسم الأول أنّ الظاهر المفروغ عن کونه ظاهرا مراد أو لا؟ و الشّکّ فی الأوّل مسبّب عن الأوضاع اللغویّه و العرفیّه، و فی الثانی عن اعتماد المتکلّم علی القرینه و عدمه؛ فالقسمان من قبیل الصغری و الکبری لتشخیص المراد.

ترجمه:

ظنون معتبره

اشاره

امور غیر عملیه ای که دلیل بر اعتبارشان اقامه شد، چند مورد است که ذیلا تشریح می گردند. از جمله: اماراتی است که در استنباط احکام شرعی از الفاظ کتاب و سنّت مورد عمل قرار می گیرند و آنها خود بر دو قسم اند:

قسم اوّل

عبارتست از امارات و نشانه هائی که برای تشخیص مراد متکلم، هنگامی که احتمال اراده خلاف آن (ما یعمل) داده می شود (به مقتضای ظاهر لفظ) به کار گرفته می شوند (نه اینکه به