متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 2 صفحه 163

متن:

و الجواب عن الاستدلال بها أنّها لا تدلّ علی المنع عن العمل بالظواهر الواضحه المعنی بعد الفحص عن نسخها و تخصیصها و اراده خلاف ظاهرها فی الأخبار، اذ من المعلوم أنّ هذا لا یسمّی تفسیرا، فانّ أحدا من العقلاء اذا رأی فی کتاب مولاه أنّه أمره بشی ء بلسانه المتعارف فی مخاطبته له- عربیّا أو فارسیّا أو غیرهما- فعمل به و امتثله لم یعدّ هذا تفسیرا، اذ التفسیر کشف القناع.

ترجمه:

(پاسخ به استدلال از وجه اوّل اخباریها)

اشاره

این است که: اخبار مذکور بر منع از عمل به ظواهری که بعد از تفحّص از ناسخ و مخصّص و وجود قرینه بر اراده خلاف ظواهر در اخبار دیگر و عدم دست یابی به آنها دارای معنایی روشن و واضح هستند دلالت ندارد.

زیرا معلوم و بدیهی است که چنین عملی تفسیر نامیده نمی شود، چه آنکه هریک از عقلاء وقتی در نامه مولایش ببیند که وی را با زبان متعارف و مأنوس میان اهل محاوره نسبت به امری مکلّف و موظف نموده است (اعم از اینکه به زبان عربی یا فارسی و یا غیر این دو) پس بدان دستور عمل نموده و آن را امتثال می کند و هرگز این تفسیر نامیده نمی شود. زیراکه تفسیر برداشتن پرده و رفع حجاب است.

سپس: به فرض قبول کنیم که صرف حمل لفظ بر معنایش تفسیر باشد، ولی علی الظاهر مراد از (رأی) همان اعتبار و لحاظ ظنّی عقلی است که برگشتش به استحسان است.

بنابراین: شامل حمل ظواهر قرآن بر معانی لغوی و عرفی نشده و این عمل تفسیر به رأی نامیده نمی شود.