متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 2 صفحه 186

تشریح المسائل

* مراد از عبارت (فی حکم من عثر ....) چیست؟

آنجایی است که شخصی از امام (علیه السلام) سؤال کرد: من لغزیدم و زمین خوردم و در نتیجه ناخن پای من کنده شد حال روی آن پارچه (یا باندی) پیچیده ام، اکنون وضو گرفته ام و می خواهم مسح پاهایم را بکشم وظیفه ام چیست؟

امام (علیه السلام) فرمود: این گونه مسائل نیاز به سؤال ندارد بلکه این گونه مسائل و اشباه آن از کتاب خدا دانسته می شود. آنجا که فرموده است ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ(1).

یعنی: شما که این آیه شریفه را می خوانید مصادیق را به آن عرضه کنید و حکم شرعی را به دست آورید.

نکته: امام ابتدا و به طور مستقیم حکم شرعی را بیان نفرمود بلکه او را به ظاهر کتاب راهنمائی فرمود. و لکن به دنبال آن خودشان حکم را بیان فرمودند و گفتند: (امسح علی المراره).

نکته: مراد از (ظفر) ناخن است و معنای (مراره) همان کهنه و پارچه ای است که روی زخم را با آن می بندند.

* ظواهر قرآن چند قسم اند؟

بر دو قسم اند:

1- برخی کاملا آشکارند و نیازی به تأمل و دقت و بازنگری ندارد. مثل: وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا ....

2- و برخی از ظواهر ابتدا و در بدو امر مشخص نمی گردند و نیاز به تامل و بازنگری و دقت بیشتری دارند مثل: ما نحن فیه که از همین قبیل است.

* چرا آیه شریفه ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ ... از آیات و ظواهر گروه دوم هستند؟

زیرا آیه می فرماید: در دین حکم حرجی برای شما جعل نشده و حال آنکه مسح انگشت زخمی حرج است و لذا جعل نشده است. و لکن دو احتمال دیگر نیز وجود دارد:

1- اینکه اصلا پاها را مسح نکنیم چرا که عسر و حرج دارد.

2- اینکه پاها را از روی پارچه (باند) و نه بشره و پوست پاها مسح کنیم.

حال: کدامیک از این دو احتمال را می توان مورد لحاظ قرار داد؟ آیا اصل مسح ساقط می شود و یا