متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 2 صفحه 251

متن:

و الحاصل: انّ القطع حاصل لکلّ متتبّع فی طریقه فقهاء المسلمین بانّهم یعملون بظواهر الأخبار من دون ابتناء ذلک علی حجیّه الظّنّ المطلق الثابته بدلیل الانسداد، بل یعمل بها من یدّعی الانفتاح و ینکر العمل بأخبار الآحاد، مدّعیا کون معظم الفقه معلوما بالاجماع و الاخبار المتواتره. و یدلّ علی ذلک أیضا سیره اصحاب الائمّه، فانّهم کانوا یعملون بظواهر الاخبار الوارده الیهم کما یعملون بظواهر الاقوال الّتی یسمعونها من ائمّتهم علیهم السّلام لا یفرقون بینهما الّا بالفحص و عدمه، کما سیأتی.

ترجمه:

حاصل کلام

آنکه: برای هر تتبع کننده در سیره فقهای مسلمان علم حاصل می شود که ایشان به ظواهر اخبار عمل کرده بدون اینکه (این عمل به ظواهر اخبار را) بر مبنای حجیت مطلق ظنّی بدانند که به دلیل انسداد ثابت است، بلکه عمل می کنند به این ظواهر، کسانی که مدعی انفتاح باب علم و منکر عمل به اخبار آحادند درحالی که ادعا می کنند قسمت اعظم فقیه از راه اجماع و اخبار متواتره معلوم است. و نیز دلالت می کند بر این عمل به ظواهر سیره اصحاب ائمه، زیرا ایشان به ظواهر اخباری که به واسطه ناقلین و وسائط به آنها رسیده عمل می کنند، همان طور که به ظواهر فرموده های ائمه که از ذوات مقدسه ایشان می شوند عمل می کنند و در این مورد هیچ فرقی قائل نیستند مگر اینکه، مناط فرق در عمل به ظواهر و عدم آن را فحص و عدم فحص قرار داده و گفته اند: عمل به ظواهر قبل از فحص جایز نبوده ولی بعد از فحص جایز می باشد.

تشریح المسائل

* خلاصه حاصل مذکور را به زبان ساده بیان کنید؟

سیره مستمرّه فقهای اسلام بر این بوده است که به ظاهر آیات و روایات اخذ و عمل می نموده اند و این اخذ و عمل بر مبنای ظنّ مطلق و دلیل انسداد نبوده است چرا که هم انفتاحیّون و هم منکرین عمل به خبر واحد، به ظواهر همین اخبار عمل کرده اند بلکه بر اساس سیره عقلانیه بوده است.

علاوه برآن: سیره و روش اصحاب ائمه هم بر این بوده است که بین احادیثی که شفاها از لبهای ائمه می شنیده اند و یا احادیثی که توسط راویان به آنها رسیده است فرقی نمی گذاشته و به هر دو عمل می نمودند. البته: ابتدا فحص می کردند و بعد از اطمینان به نبود قرائن به ظهورات تمسک می نمودند.

در نتیجه: عقلا، فقها و اصحاب ائمّه میان مقصودین بالافهام و غیر مقصودین فرقی نگذاشته اند.