متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 2 صفحه 252

متن:

و الحاصل انّ الفرق فی حجیّه اصاله الحقیقه و عدم القرینه بین المخاطب و غیره مخالف للسّیره القطعیّه من العلماء و اصحاب الائمّه.

هذا کلّه، مع انّ التوجیه المذکور لذلک التّفصیل- لابتنائه علی الفرق بین اصاله عدم الغفله و الخطاء فی فهم المراد و بین مطلق اصاله عدم القرینه- یوجب عدم کون ظواهر الکتاب من الظّنون المخصوصه و ان قلنا بشمول الخطاب للغائبین، لعدم جریان اصاله عدم الغفله فی حقّهم مطلقا.

فما ذکره من ابتناء کون ظواهر الکتاب ظنونا مخصوصه علی شمول الخطاب للغائبین غیر سدید، لأنّ الظّن المخصوص ان کان هو الحاصل من المشافهه النّاشئ عن ظنّ عدم الغفله و الخطأ فلا یجری فی حقّ الغائبین و ان قلنا بشمول الخطاب لهم، و ان کان هو الحاصل من اصاله عدم القرینه فهو جار فی الغائبین و ان لم یشملهم الخطاب.

ترجمه:

حاصل کلام

آنکه: فرق گذاردن در حجیت (اصاله الحقیقه) و (اصاله عدم القرینه) بین شنونده و غیر شنونده با سیره قطعی علما و اصحاب ائمه (علیه السلام) مخالف است.

این بود تمام ادله و بیاناتی که در تضعیف تفصیل مزبور به کار گرفته شد.

دلیل دوم: در ابطال تفصیل جناب میرزای قمی

از آن گذشته: توجیهی که بر تفصیل میرزا ذکر شده بدلیل بنایش بر فرق میان (اصاله عدم الغفله و الخطإ) در درک مراد و میان (مطلق اصاله عدم القرینه) موجب عدم حجیت ظواهر از باب ظن خاص می شود. هرچند قائل به شمول خطاب نسبت به غائبین شویم، چه آنکه (اصاله عدم الغفله) در حق غائبین به طور مطلق جاری نمی شود. در نتیجه باید گفت: آنچه را (مفصل) ذکر نمود و فرمود: حجت بودن ظواهر کتاب از باب ظن خاص مبنی بر این است که خطاب شامل غائبین هم می شود سخن درستی نیست. زیرا ظنّ خاص:

1- اگر از مشافهه ای که ناشی از ظن حاصل از عدم غفلت و خطاست پدید آمده این ظن هرگز برای غائبین حاصل نمی شود، زیرا اصل مذکور در حق ایشان جاری نمی باشد هرچند خطاب را شامل آنها بدانیم.

2- و اگر از (اصاله عدم القرینه) پدید می آید باید گفت این اصل در حق غائبین جاری است هرچند خطاب شامل آنها نشود پس ابتناء مذکور بی پایه است.