متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 2 صفحه 85

متن:

و ممّا ذکرنا یظهر حال الأماره علی الموضوعات الخارجیّه، فانّها من القسم الثالث.

و الحاصل: أنّ المراد بالحکم الواقعیّ هی مدلولات الخطابات الواقعیّه الغیر المقیّده بعلم المکلّفین و لا بعدم قیام الأماره علی خلافها، لها آثار عقلیّه و شرعیّه تترتّب علیها عند العلم بها او قیام أماره حکم الشارع بوجوب البناء علی کون مؤدّاها هو الواقع. نعم هذه لیست أحکاما فعلیّه بمجرّد وجودها.

فتلخّص من جمیع ما ذکرناه أنّ ما ذکره ابن قبه- من استحاله التعبّد بخبر الواحد او بمطلق الأماره الغیر العلمیّه- ممنوع علی اطلاقه، و انّما یصحّ، اذا ورد التعبّد علی بعض الوجوه، کما تقدّم تفصیل ذلک.

ترجمه:

استظهار

از مطالبی که تاکنون ذکر نمودیم روشن می شود که: اماره قائم بر موضوعات خارجی از قبیل وجه سوم (یعنی: لزوم تطبیق عمل و ترتیب آثار واقع برآن بدون احداث واقع) است.

حاصل سخن

اینکه: مراد از حکم واقعی همان مدلولات خطابات واقعی غیر مقیّد به علم و یا جهل مکلّفین بعد از قیام اماره برخلاف آن مدلولات می باشد.

و این مدلولات و یا احکام دارای آثار عقیله و شرعیه ای هستند که هنگام علم به آن مدلولات یا قیام اماره ای که شارع فرموده مؤدّای آن اماره واقع است بر آنها، مترتب می شوند.

استدراک

بله، این (احکام یا مدلولات)، احکام فعلی نیستند و به مجرد وجود واقعی که دارند در این مرتبه به حساب نمی آیند.

خلاصه بحث در نزاع با ابن قبه

خلاصه مطالبی که گفتیم این است که: آنچه را ابن قبه فرموده، مبنی بر اینکه تعبّد به خبر واحد یا مطلق اماره غیر علمی محال است، به اطلاقه قابل قبول نیست.

بلکه سخن ایشان به ملاحظه موارد در برخی از وجوه و احتمالات درست است یعنی:

فرض انفتاح باب علم که مکلّف به اماره ای که از واقع تخلّف نموده عمل کند و مصلحت تفویت شده تدارک نشود.