متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 12

مخبر به واسطه مقدماتی که برای او حاصل شده آن را از روی حدس و گمان به معصوم مستند دانسته و سپس نقلش می کند.

* پس مراد از عبارت (عدم شمولها الّا للرّوایه المصطلحه ...) چیست؟

این است که: اخبار و روایاتی که مدرک حجیت خبر واحد هستند و در آنها ترغیب به عمل به روایات شده است نیز، شامل اجماع منقول نمی شوند و تنها عمل به روایات و اخبار مصطلح را شامل می شوند.

* مراد از عبارت (الّا ان یدّعی انّ المناط فی وجوب ...) چیست؟

بیان یک توجیه است برای شمول اخبار نسبت به اجماع منقول مبنی بر اینکه بگوییم:

مناط لزوم عمل به اخبار واحد این است که کاشف از حکمی هستند که از معصوم (علیه السلام) صادر شده است، بدون اینکه برای خود الفاظ امام (علیه السلام) دخالتی در وجوب عمل باشد.

بنابراین: اگر حکم صادر را از غیر طریق خبر بتوانیم احراز نمائیم و لو به واسطه اجماع منقول که با عبارت (اجمعت الاصحاب) یا عبارتی متشابه با آن مثل (و اتفقت کلمه العلماء) و امثال این ها نقل شود، واجب العمل است، زیرا مناط وجوب عمل به خبر که کاشفیت باشد در اینجا نیز محقّق است.

* پس مراد از آن عبارت (و لا یعتبر فی ذلک حکایه الفاظ الامام ... الخ ...) چیست؟

این است که: اگرچه اخبار مذکور به دلالت لفظیّه شامل اجماع منقول و خبر حدسی نمی شوند، لکن با تنقیح مناط شامل آنها نیز نمی شوند چرا؟

چون در باب روایات مصطلحه عین الفاظ موضوعیّتی ندارد، پس نقل به معنا جایز است و حتی بسیاری از روایات طولانی منقول بالمعنی می باشند، پس خود عبارات از آن جهت که عبارتند مطرح و مورد نظر نیستند.

* پس فلسفه حجیّت عبارات به عنوان خبر چیست؟

کاشفیّت آنهاست به گونه کشف ظنی از قول امام و حکم صادره از او.

حال، مستدلین به آیه شریفه می گویند:

همین مناط (کاشفیّت) در اجماع منقول هم وجود دارد، چرا که اجماع نیز حاکی و کاشف ظنّی از حکم صادره از معصوم است، چه با آن عبارتی که معقد اجماع علما است مثل وجوب، و چه با عبارت دیگری که با معقد اجماع مترادف و هم معنا است مثل صیغه (افعل).

در نتیجه: با همان ملاک و معیاری که خبرهای حسّی و متعارف حجّت اند، باید خبرهای حدسی و نقل اجماع نیز حجت باشند.