متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 168

* مراد از عبارت (و لا من الامور المتجدّده التی ... الخ) چیست؟

این است که: تمسک جناب تستری به سیره و حجت نمودن نقل اجماع به وسیله آن، و لزوم منتهی شدن سیره به زمان پیامبر و یا یکی از ائمه جهت احراز تقریر معصوم و اثبات حجیت امر مورد نظر، هیچ یک از امور متجدده ای که منتهی به زمان معصوم نباشد نیست.

* مراد از (و لا ممّا یندر اختصاص معرفته ببعض دون بعض ...) چیست؟

این است که: اجماع علماء از اموری نیست که در صورت تحقق و وقوع به ندرت و افراد اندکی از آن علم و اطلاع داشته باشند و دیگران از آگاهی به آن بی خبر باشند، بلکه در صورت وقوع به خاطر موقعیتی که دارد همه از آن مطلع می شوند.

* مراد از (علی حجّیّته خبر الثقه العدل بقول مطلق ...) چیست؟

اطلاق ادلّه حجیت خبر واحد است که شامل حجیت کلام ناقل اجماع هم می شوند.

* مراد از (و ما اقتضی کفایه الظن ...) چیست؟

دلیل انسدادی است که مقتضای آن کفایت نمودن ظن است در اموری که باید آنها را شناخت.

* مراد از (و لذا بنی علی المسامحه ...) چیست؟

یعنی: بنای علما در ناقل، امور یاد شده بر مسامحه است، از جمله در ناقل اجماع مسامحاتی کرده اند که در ناقل خبر واحد چنین نکرده اند.

* مراد از (من وجوه شتّی بما لم ... الخ) چیست؟

وجوهی است که علما بنا را در آنها بر مسامحه گذاشته اند از جمله:

1- بسیاری از فقهاء مثل سید مرتضی و تابعین ایشان به خبر واحد عمل نمی کنند و حال آنکه در باب لغات به این اخبار عمل می کنند.

2- برخی فقها مثل شهید ثانی معتقدند که هریک از روات خبر در اخبار واحد باید به وسیله دو نفر عادل تزکیه شوند و حال آنکه در غیر خبر واحد نسبت به احکام این شرط را لحاظ نفرموده اند.

3- برخی فقهاء مثل شیخ در «عدّه الاصول» فرموده است راوی خبر در احکام لازم است عادل و امامی باشد و حال آنکه این شرط را در غیر احکام لحاظ نکرده اند.

4- برخی از اصحاب ضبط را در راوی خبر نسبت به احکام، شرط دانسته اند و حال آنکه این شرط را در غیر احکام لحاظ نفرموده اند.

* مراد از عبارت (من جهه متعلقه ...) چیست؟

مراد از متعلق نقل است، چرا که: 1- گاهی می گوید: اجمع اصحابنا 2- گاهی می گوید: اجمع علمائنا