متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 173

5- و سیره بر این است که اگر فردی اتفاق نظر دیگر صاحب نظران را در رشته تخصصی خودشان نقل نماید، فی المثل، بگوید: فلان مطلب از نظر فلاسفه و یا حکما بالاجماع چنین است، قبول می کند هرچند روایت مصطلحه نیست.

6- سیره بر این است که حتی اگر فرد مطلع و موثقی از دانشمندان سایر ادیان (یهودی و مسیحی) مطلبی را عنوان نمایند پذیرفته می شود.

* چه ارتباطی میان ما نحن فیه (یعنی: نقل اجماع و اتفاق الکلّ) با موارد مذکوره از سیره وجود دارد؟

در موارد مختلفی با این امور مشترک اند از جمله:

1- اینکه تمام این ها نوعی از حکایت است که برای شنونده یقین آور نیست.

2- تمام این ها روایت غیر مصطلح یعنی: نقل از غیر معصوم است.

3- در تمام این ها اعتماد و وثوق ما به ناقل است که مطلب را می پذیریم.

* حاصل مطالب مذکور از نظر تستری چیست؟

این است که: مناط قبولی خبر در موارد مذکوره، همان مناط قبولی خبر در ما نحن فیه (اجماع منقول) است.

بنابراین: سیره مستمره مسلمین و بلکه همه خردمندان جهان بر این است که آن را بپذیرند.

* آیا خبر واحد ثقه در این امور ارزشی دارد؟

1- امور مذکوره نه از اصول فقه اند و نه از اصول دین، تا اینکه شما بگوئید: خبر واحد ثقه در این ها ارزش ندارد.

2- اگر شنیده اید که خبر واحد ثقه ارزش ندارد مربوط به اصول دین است.

3- خبر واحد ثقه در اصول فقه و مسأله حجیّت، حجت است و دارای ارزش.

4- اگرچه خبر واحد از جمله ظنون است و اصل اولی حرمت عمل به ظن است، لکن به حکم براهین قطعیه خبر واحد ثقه از این اصل استثنا شده است.

5- موارد مذکور از سیره، از جمله مسائل مستحدثه و امور متجدده نیستند تا بگویید در زمان پیامبر و ائمه اطهار و اصحاب، قطعی و مسلم نگردیده که در این موارد هم بشود به خبر ثقه اعتماد نمود و یا بگویید سیره ای ارزش دارد که به زمان معصوم برسد.

6- بیشتر این امور مسائلی است که از زمان حضرت آدم تا امروز وجود داشته و سیره عقلا برآن مستقر شده است.