متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 174

7- نمونه های مذکور از اموری نیستند که آگاهی به آنها مخصوص به فرد و یا گروه خاصی باشد، تا شما بگویید: چنین سیره ای عند العموم مسلم نیست، بلکه بسیار از آنها مبتلا به عموم بوده.

8- به فرض که امور تخصصی باشد، اختصاص داشتن آنها به گروه متخصصین باعث نمی شود که حتی به خبر فرد عارف هم اعتماد نکنیم.

به عبارت دیگر: در مسائل تخصصی که همه آن را نمی دانند و گزارش هرکسی در مورد آنها مورد قبول نیست، لکن اخبار عارف به آن امور تخصصی، عند الکلّ للسیره المستمره منقول می باشد.

پس: دلیل اول بر معتبر بودن اجماع منقول سیره مستمره است.

* دومین دلیل تستری بر معتبر بودن اجماع منقول از زاویه مذکوره چیست؟

این است که: ادله حجیت خبر واحد مطلق خبرهای واحد حسی را حجت می نماید، چه خبر از قول و فعل و تقریر معصوم باشد که از آن تعبیر به روایت مصطلح می شود و چه خبر از نقل اجماع و شهرت باشد، که روایت مصطلح نمی باشد، لکن خبر حسی است و احتمال تعمد کذب ندارد و سایر احتمالات هم با اصل برداشته می شود.

پس: به حکم ادله مذکوره، اجماع منقول، به لحاظ نقل سبب حجّت است.

* سومین دلیل تستری بر اعتبار اجماع منقول به لحاظ نقل سبب چیست؟

دلیل انسداد است، بدین معنا که:

در هر موردی که ما نسبت به امری از امور نیاز به شناخت آن امر و عمل کردن به آن داشته باشیم و لکن راه علم بالنسبه به آن امر مسدود باشد، چاره ای نیست جز اینکه در آن مورد به ظن عمل کنیم و این مطلب همان سخن اصولیین است که می گویند: اذا تعذر العلم قام الظن مقامه.

* ما نحن فیه (اعتبار اجماع منقول) چه ارتباطی با قانون کلی مذکور دارد؟

ما نحن فیه (باب اجماع منقول) صغری برای قانون کلی مزبور (کبری) می باشد.

یعنی:

از طرفی برای عمل نیاز به شناخت مطلب داریم.

و از طرفی دیگر راهی به سوی علم و شناخت آن نداریم.

در نتیجه ناگزیریم که به ظن اکتفا کنیم.

* به چه دلیل می گویند: لا غنی لنا عن معرفه هذا الامر؟ و جناب تستری چه پاسخی می دهد؟

بیان مطلب این است که: ما از جهات بسیاری و برای اغراض و مقاصد فراوانی نیاز به شناختن اقوال و آراء عامه و خاصه و همچنین آراء و نظرات سایر دانشمندان از جمله: لغویین، نحویین، رجالیین و