متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 212

یعنی: ابتدا یک مناطی برای حجیت خبر واحد درست می کنیم و فی المثل می گوییم: حجیت خبر واحد به خاطر افاده ظن است، سپس می گوئیم: همین مناط و بلکه قوی تر از آن در شهرت وجود دارد، پس شهرت هم حجت است.

* حال بفرمائید ما نحن فیه مربوط به کدام یک از این دو نوع اولویت است؟

از قبیل اولویت ظنیه است.

* نظر شیخ پیرامون این مناط و اولویت آن چیست؟

اولا: از کجا که مناط حجیت خبر واحد افاده ظن بما هو ظن باشد؟

ثانیا: از آنجا که این قیاس از قبیل قیاس اولویت ظنیه است و چنین قیاسی به مراتب از خود شهرت فتوائیه ضعیف تر است چگونه می توانید حجیت شهرت را ثابت کنید.

* چرا اولویت ظنیه از شهرت فتوائیه ضعیف تر است؟

زیرا خود شهرت فتوائیه مظنون الاعتبار و پائین تر از آن مشکوک الاعتبار و پائین تر از آن موهوم الاعتبار و پائین تر از آن مقطوع العدم است.

حال اولویت ظنیه در مرتبه مقطوع العدم بودن شهرت فتوائیه است.

* حاصل مطلب شیخ در این اشکال چیست؟

این است که: اولویتی که به حکم اخبار متواتری که در بطلان قیاس آمده خودش مسلم البطلان است و مراتب بسیاری از مراتب شهرت پایین تر است و نمی توان حجیت شهرت را اثبات نمود.

* دومین اشکال شیخ بر استدلال مذکور چیست؟

این است که اصل اولویت از نظر ما قابل قبول نیست، چرا که:

اولا: باید ریشه اولویت را در این دانست که مناط حجیت را افاده ظن بما هو ظن بدانیم تا بتوانیم بگوئیم: این مناط در شهرت بالاولویت وجود دارد.

ثانیا: ما قبول نداریم که افاده ظن مناط حجیت خبر واحد باشد.

* چرا شیخ قبول ندارد که افاده ظن مناط حجیت خبر واحد باشد؟

زیرا سه احتمال متصور است و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال، از جمله اینکه:

1- احتمال دارد مناط حجیت، افاده ظن بما هو ظن باشد که با این احتمال، استدلال آنها درست است.

2- احتمال دارد که مناط حجیت، تنها ظن حاصله از خبر ثقه باشد و نه ظن حاصله از هر طریقی، پس نمی توان شهرتی را به باب ظن سرایت داد که براساس این احتمال استدلال آنها غلط است.