متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 214

متن: الثانی: دلاله مرفوعه زراره و مقبوله عمر بن حنظله علی ذلک:

ففی الاولی، قال زراره: قلت: جعلت فداک، یأتی عنکم الخبران أو الحدیثان المتعارضان، فبأیّهما نعمل؟ قال: «خذ بما اشتهر بین أصحابک، و دع الشّاذّ النادر». قلت: یا سیّدی، إنّهما معا مشهوران مأثوران عنکم. قال «خذ بما یقوله أعدلهما» الخبر(1). بناء علی أنّ المراد بالموصول مطلق المشهور روایه کان أو فتوی، أو أنّ إناطه الحکم بالاشتهار تدلّ علی اعتبار الشهره فی نفسها و إن لم تکن فی الروایه.

و فی المقبوله- بعد فرض السائل تساوی الراویین فی العداله- قال علیه السّلام: «ینظر الی ما کان من روایتهم عنّا فی ذلک- الّذی حکما به- المجمع علیه بین أصحابک فیؤخذ به و یترک الشاذّ الّذی لیس بمشهور عند أصحابک، فإنّ المجمع علیه لا ریب فیه و إنّما الامور ثلاثه: أمر بیّن رشده فیتّبع، و أمر بیّن غیّه فیجتنب، و أمر مشکل یردّ حکمه إلی اللّه و رسوله. قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله:

حلال بیّن و حرام بیّن و شبهات بین ذلک، فمن ترک الشبهات نجی من المحرّمات، و من أخذ بالشبهات وقع فی المحرّمات و هلک من حیث لا یعلم».

قلت: فإن کان الخبران عنکم مشهورین قد رواهما الثقات عنکم، إلی آخر الروایه(2).

بناء علی أنّ المراد بالمجمع علیه فی الموضعین هو المشهور، بقرینه إطلاق المشهور علیه فی قوله «و یترک الشاذّ الّذی لیس بمشهور» فیکون فی التعلیل بقوله «فإنّ المجمع علیه» الخ دلاله علی أنّ المشهور مطلقا ممّا یجب العمل به و إن کان مورد التعلیل الشهره فی الروایه.

و ممّا یؤیّد إراده الشهره من الإجماع أنّ المراد لو کان الإجماع الحقیقیّ لم یکن ریب فی بطلان خلافه، مع أنّ الإمام جعل مقابله ممّا فیه الریب.

ترجمه:

دلایل دیگر گروه اول بر حجیت شهرت فتوائیه

دلالت مرفوعه زراره و مقبوله ابن حنظله بر حجیّت شهرت است.

1- در مرفوعه آمده است که: عرض کردم فدایت شوم: از شما دو خبر و دو حدیث متعارض می رسد به کدامیک عمل کنیم؟ فرمود: به آن خبری که میان اصحاب و یارانت مشهور است عمل نما و آنکه نادر است رها کن. عرض کردم: ای آقای من، هر دو روایت مشهور و از ناحیه شما رسیده اند. فرمود: روایتی را اخذ کن که راوی آن از دیگری عادل تر است. شیخ می فرماید: دلالت این خبر مبنی بر این است که مراد