متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 220

تشریح المسائل

* مراد از عبارت (و لکن فی الاستدلال بالرّوایتین ... الخ) چیست؟

پاسخ شیخ به استدلال گروه اول است به مرفوعه زراره در قالب چهار اشکال.

* اولین اشکال شیخ از استدلال به مرفوعه زراره چیست؟

این است که: این حدیث از نظر سند حجت نیست، چرا که حدیث مزبور را:

اولا: تنها ابن ابی جمهور احسائی نقل کرده که خود متهم است به خلط روایت صحیح و غیر صحیح.

ثانیا: این نقل در کتاب عوالی اللئالی صورت گرفته که خود مورد طعن علما واقع شده.

ثالثا: ابن ابی جمهور حدیث را از قول علامه، آن هم از قول زراره نقل نموده که نامی از واسطه میان علامه و زراره به میان نیامده و سلسله، حلقه مفقوده دارد.

رابعا: چنان که مرحوم نائینی تتبع نموده این حدیث در کتب علامه درج نشده است.

* دومین اشکال شیخ از استدلال به مرفوعه زراره چیست؟

این است که:

این که شما گفتید: امام فرموده (خذ بما اشتهر) یعنی (خذ بکل شی ء مشهور) و این پاسخ اطلاق داشته و کلّی است پس شامل فتوای مشهور هم می شود، در پاسخ به این نظر می گوییم:

موصولات از جمله (ما موصوله) از اسماء مبهمه اند و فی نفسه، نه مطلق اند و نه مقید و نه عام اند، نه خاص، لذا نیاز به قرینه و تفسیر دارند و سؤال سائل خود قرینه و تفسیر این مبهم است.

یعنی: چون سؤال از روایت است، به همین قرینه، پاسخ هم به روایت است و حمل برآن می شود.

در نتیجه: این روایت اطلاق ندارد، و ما دو شاهد مثال عرفی بر این ادعا می آوریم.

* اولین شاهد مثال بر عدم عمومیت و اطلاق روایت مذکور چیست؟

این است که:

اگر کسی از شما بپرسد، کدام یک از دو مسجد محل نزد شما محبوب تر است و شما پاسخ دهید، آن مسجدی که اجتماعات در آن بیشتر است، آیا درست است که کسی بگوید: مراد این پاسخ دهنده، اطلاق دارد و هر مکانی که اجتماعات در آن زیادتر است نزد او محبوب تر است، هرچند این مکان کاروانسرا، قمارخانه و ... باشد. روشن است که چنین تفسیر و برداشتی ناصحیح و بی جاست.

* دومین شاهد مثال شیخ بر عدم چنین عمومیتی در مرفوعه چیست؟

این است که: اگر از شما بپرسند، کدام یک از این دو انار نزد شما دوست داشتنی تر است و شما