متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 225

مستدل قائل به تمایز مجمع علیه با مشهور در زمان ائمه و در لسان روایات شده، همان طور که الآن در اصطلاح فقها متمایزند، و لذا مدعی شده که حتما باید از ظاهر یکی از آن دو رفع ید کنیم و یا اینکه از ظاهر مشهور رفع ید کرده و آن را بر مجمع علیه حمل نماییم، به همین خاطر با دو قرینه ثابت کرد که باید از ظاهر مجمع علیه رفع ید کرده و آن را بر شهرت حمل کنیم.

اما به نظر ما (شیخ) مرزبندی و تمایز میان مجمع علیه و شهرت، امری است که بعدها در میان فقها و اصولیین پدید آمد و الا در زمان ائمه و در اصل لغت، تفاوتی میان آن دو نبوده است تا نیاز به توجیه و حمل برخلاف ظاهر داشته باشد. بلکه هم آهنگ می باشند؛ چرا؟

زیرا مشهور در لغت به معنای امر واضح و معروف است چنان که عرب می گوید:

فلان شهر سیفه یعنی: ظهر و یا سیف شاهر یعنی: ظاهر و این معنا با مجمع علیه منافاتی ندارد.

با توجه به مطالب مذکور: مراد امام این است که:

هر حدیثی را که همه اصحاب و شاگردان ائمه می شناسند و کسی از آنها آن را انکار نمی کند آن را اخذ کنید، و هر حدیثی را که تنها گروه قلیلی از محدثین می شناسند لکن اکثریت از آن بی اطلاعند ترک کنید.

پس در حقیقت، شاذ: یعنی: گروه قلیل با مشهور، یعنی: اکثریت، در شناخت روایت مشهوره مشترک اند ولی عکس آن صادق نیست.

* مراد از تقسیم امور و استشهاد امام به تثلیث پیامبر چیست؟

1- حلال بیّن و یا بیّن الرّشد، همان روایاتی است که شاذ و مشهور هر دو آنها را قبول دارند.

2- حرام بیّن و یا بیّن الغیّ، همان روایاتی است که هر دو گروه آن را رد می کنند.

3- شبهات بین ذلک، همان روایاتی است که شاذ قبول دارد ولی مشهور نه.

* اگر مراد شهرت مصطلح باشد باز هم این تثلیث معنا دارد؟

خیر، در آن صورت امور بر دو قسم می شود:

بیّن الرّشد، که مشهور باشد و بیّن الغیّ، که شاذ باشد.

* مراد از عبارت (و مما یضحک الثکلی ...) چیست؟

توجیهی است که مستدلین آوردند مبنی بر اینکه:

فرض اینکه هر دو حدیث مشهور باشند می تواند خود قرینه باشد بر اینکه مراد شهرت در روایت باشد و نه در فتوی چون دو فتوای متعارض نمی توانند که هر دو مشهور باشند، درست نیست و این فرض دلیل نمی شود که مراد شهرت در روایت باشد، بلکه با شهرت فتوایی هم سازگار است و می شود