متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 6

الف: بلاشک اجماع منقول به خبر واحد، حد اکثر گمان آور است.

ب: با قطع نظر از دلیل خاصّ، اصل اوّلی، حرمت عمل به ظنون است.

* حجیّت اجماع منقول از باب تعبّد است یا از باب ظنّ؟

برخی حجیّت آن را از باب تعبّد دانسته اند. و برخی آن را از باب اینکه مفید ظن است (چه ظنّ نوعی و چه ظنّ شخصی) حجّت می دانند.

* قائلین به حجیّت اجماع منقول دلیلشان بر تعبدی بودن این حجیّت چیست؟

این است که: چون خبر واحد حجّت است و حجیّت اجماع متفرّع بر حجیّت خبر واحد است پس اجماع منقول به طریق اولی حجّت است.

2- آیاتی که بر حجیّت خبر واحد دلالت دارند، در حجیّت اجماع منقول کفایت می کند.

* مراد شیخ از عبارت (من جمله الظنون الخارجه عن الاصل ...) چیست؟

اجماع منقول به خبر واحد است که بیشتر اصولیین آن را از جمله ظنون خارج شده از اصل اوّلی (حرمت عمل به ظن) دانسته و عمل به آن را حرام نمی دانند.

* مراد از عبارت (عند کثیر ممّن یقول باعتبار الخبر بالخصوص ...) چیست؟

رأی و نظر بسیاری از متقدّمین است مبنی بر اینکه اجماع منقول از جمله ظنون خاصّه است، پس حجّت است.

* مراد از عبارت (نظرا الی انّه من افراده، فیشمله، ادلته ...) چیست؟

دلیل متقدّمین است بر حجیّت اجماع منقول، مبنی بر اینکه، اجماع منقول نیز فردی از افراد خبر واحد ثقه است، لذا همان ادلّه ای که دلالت بر حجیّت خبر واحد دارند، دلالت بر حجیّت اجماع منقول هم دارند.

* مراد از عبارت (هو التعرض للملازمه بین حجیّه الخبر و حجیّته) چیست؟

این است که: میان حجیّت خبر واحد و اجماع منقول تلازم وجود دارد.

یعنی: نمی شود کسی اجماع منقول را حجّت بداند و خبر واحد را حجّت نداند چون حجیّت اجماع منقول متفرع بر حجیّت خبر واحد است.

به عبارت دیگر: اگر خبر واحد حجّت است، اجماع هم باید حجّت باشد، و اگر اجماع حجّت نیست پس خبر واحد هم نباید حجّت باشد.

* مراد از عبارت (فهو عندهم کخبر الصحیح علی السند) چیست؟

این است که، اجماع منقول نزد ایشان مثل خبر صحیح است و رتبه اش از خبر واحد بالاتر است.