متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 3 صفحه 77

فی المثل: در خبرهای حسی می گویند: الاصل عدم الخطاء و یا الاصل عدم الغفله.

در خبرهای حدسی نیز می گویند: الاصل عدم الخطاء و یا الاصل عدم الغفله.

حاصل مطلب اینکه: همان گونه که احتمال تعمّد کذب را در مخبر عادل برمی داشتیم، در اینجا نیز احتمال تعمّد کذب را از مخبر اجماع برداشته و سایر احتمالات را با اصول عقلانیه رفع می کنیم.

یعنی: همان طور که این اصل در اخبار حسیّه جاری است در اخبار حدسیّه ای که به منزله الحس اند جاری است، نتیجه اینکه: چنین خبر حدسی:

1- از ناحیه نقل سبب دارای ارزش است چون که مشمول آیه نبأ و ادله حجیّت خبر می باشد.

2- از ناحیه کاشف نیز قابل پذیرش است، چرا که مخبر در نقل سبب متکی به حسّ است، یعنی:

نظر فقهاء را دیده و برای ما نقل نموده و ما خبرهای او را که از این ناحیه یک خبر حسی است و مشمول ادلّه حجیّت است قبول می کنیم.

* اگر در اینجا سؤال شود خبر عادل باید دارای اثر شرعی باشد حال اثر شرعی قبول این خبر کدام است؟ پاسخ چیست؟

می گویند اثرش آن است که: وقتی در اثر اتفاق همه علمای اعصار و امصار بر امری برای ناقل اجماع حدس به رأی امام حاصل شده، برای ما نیز حاصل می شود. چرا که به حسب فرض مبادی حسیّه، ضروریه است.

یعنی: مبادی مزبور چنان قوی هستند که در اختیار هرکس که باشد، او را به رأی امام منتقل می کند.

حال: ما که خبر عادل را می پذیریم و صدق او را به منزله علم می دانیم، خود را جای او می گذاریم.

لذا: همان حدسی که برای او حاصل شده برای ما نیز حاصل می شود. پس، باز هم اجماع منقول دارای ارزش است.