متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 4 صفحه 4

متن:

و من جمله الظنون الخارجه بالخصوص عن أصاله حرمه العمل بغیر العلم.

خبر الواحد فی الجمله عند المشهور بل کاد أن یکون اجماعا.

اعلم أن اثبات الحکم الشرعی بالأخبار المرویه عن الحجج علیهم السّلام موقوف علی مقدمات ثلاث:

الأولی: کون الکلام صادرا عن الحجه.

الثانیه: کون صدوره لبیان حکم اللّه، لا علی وجه آخر من تقیه و غیرها.

الثالثه ثبوت دلالتها علی الحکم المدّعی. و هذا یتوقف أولا علی تعیین أوضاع ألفاظ الروایه، و ثانیا علی تعیین المراد منها و أن المراد مقتضی وضعها او غیره. فهذه امور أربعه.

و قد أشرنا إلی کون الجهه الثانیه من «المقدمه الثالثه» من الظنون الخاصّه و هو المعبر عنه بالظهور اللفظی، و إلی أن الجهه الأولی منها مما لم یثبت کون الظن الحاصل فیها من الظنون الخاصّه. و اما «المقدمه الثانیه»، فهی أیضا ثابته بأصاله عدم صدور الروایه لغیر داعی بیان الحکم الواقعی. و هی حجه، لرجوعها إلی القاعده المجمع علیها بین العلماء و العقلاء من حمل کلام المتکلم علی کونه صادرا لبیان مطلوبه الواقعی، لا لبیان خلاف مقصوده من تقیه او خوف، و لذا لا یسمع دعواه ممن یدعیه اذا لم یکن کلامه محفوفا بأماراته.

أمّا «المقدمه الأولی»، فهی التی عقد لها مسأله حجیه أخبار الآحاد.

فمرجع هذه المسأله الی أن السنه؛ أعنی قول الحجه او فعله او تقریره، هل تثبت بخبر الواحد ام لا تثبت إلّا بما یفید القطع من التواتر و القرینه. و من هنا یتضح دخولها فی مسائل اصول الفقه الباحثه عن أحوال الأدلّه. و لا حاجه إلی تجشم دعوی أن البحث عن دلیلیه الدلیل بحث عن أحوال الدلیل.

ترجمه:

(حجیّت خبر واحد)

اشاره

از جمله ظنونی که به خصوص و با براهین جداگانه ای از تحت اصاله حرمت عمل به غیر علم خارج شده اند، اجمالا از نظر مشهور اصولیین، خبر واحد است بلکه قریب و نزدیک به اجماعی شده است.

(تنبیه)

بدان که: اثبات تکالیف شرعی به واسطه اخبار وارده از حضرات معصومین متوقّف بر سه مقدّمه است:

1- اینکه کلام صادر شده از معصوم باشد.

2- اینکه صدور کلام (از معصوم) به منظور بیان حکم خدا باشد، نه بر وجه دیگری چون