متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 4 صفحه 58

متن:

و أمّا المجوّزون، فقد استدلّوا علی حجّیّته بالأدلّه الأربعه أمّا الکتاب، فقد ذکروا منه آیات ادّعوا دلالتها منها: قوله تعالی فی سوره الحجرات:

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلی ما فَعَلْتُمْ نادِمِینَ(1)

و المحکیّ فی وجه الاستدلال بها وجهان:

أحدهما: أنّه سبحانه علّق وجوب التثبّت علی مجی ء الفاسق، فینتفی عند انتفائه عملا بمفهوم الشرط. و إذا لم یجب التثبّت عند مجی ء غیر الفاسق، فأمّا أن یجب القبول و هو المطلوب، او الردّ و هو باطل، لأنّه یقتضی کون العادل أسوأ حالا من الفاسق، و فساده بیّن.

الثانی: أنّه تعالی أمر بالتثبّت عند إخبار الفاسق. و قد اجتمع فیه وصفان، ذاتیّ و هو کونه خبر واحد، و عرضیّ و هو کونه خبر فاسق. و مقتضی التثبّت هو الثانی، للمناسبه و الاقتران، فانّ الفسق یناسب عدم القبول، فلا یصلح الأوّل للعلّیّه، و إلّا لوجب الاستناد إلیه. إذ التعلیل بالذاتیّ الصالح للعلّیّه أولی من التعلیل بالعرضیّ، لحصوله قبل حصول العرضیّ، فیکون الحکم قد حصل قبل حصول العرضیّ. و إذا لم یجب التثبّت عند إخبار العدل، فأمّا أن یجب القبول و هو المطلوب، او الردّ، فیکون حاله أسوأ من حال الفاسق، و هو محال.

ترجمه:

(ادلّه مجوّزین عمل به خبر واحد)

اشاره

امّا تجویزکنندگان عمل به خبر واحد، در حجیّت آن بر ادلّه اربعه شیعه استدلال نموده اند.

امّا قرآن:

اشاره

آیاتی را از آن ذکر کرده مدّعی دلالت آنها بر حجیت خبر واحدند.

[آیه نبأ]

اشاره

از آن جمله این سخن خدای تعالی در سوره حجرات است که می فرماید:

إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلی ما فَعَلْتُمْ نادِمِینَ.

ای کسانی که به خدا ایمان آوردید اگر فاسقی خبری برای شما آورد تجسس و تحقیق کنید