متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 103

تشریح المسائل

* حاصل مطلب در عبارت (ثمّ انّ دعوی الاجماع علی العمل بأخبار الآحاد ...) چیست؟

بیان شیخ انصاری است مبنی بر اینکه:

1- تنها شیخ طوسی، ابن طاوس، علامه و محدّث مجلسی، صریحا ادّعای اجماع بر حجّیت خبر واحد نموده اند.

2- کسی اشکال نکند که خود این ها اجماع منقول به خبر واحد بوده و قابل استدلال نیستند، چرا که این اجماع منقول محفوف به قرائن کثیره ای است که به واسطه آنها ما یقین به صدق و حقانیّت آنها پیدا می کنیم و به همین لحاظ است که ما نیز به اجماعات منقوله عمل می کنیم.

3- مسئله اجماع بر عمل به خبر واحد به حدّی روشن است که سیّد نیز بدان اعتراف کرده، لکن دست به توجیه زده است.

* مراد از این توجیه سیّد صدر پس از اعتراف به مسئله اجماع چیست؟

این است که ایشان در رساله متوصلیّات می گوید: اگر کسی بر ما اشکال کند که:

1- آیا بزرگان شیعه در کتب خود بر خبرهای ثقه اعتماد نکرده اند؟

2- آیا خبر واحد ثقه را مهم ترین دلیل در باب احکام قرار نداده اند؟

3- آیا فقهاء بزرگ شیعه در رابطه با روایات مختلفه و متعارضه از ائمه دستورالعمل های نهایی را نقل نکرده اند؟

و آیا مطالب فوق دلیل بر حجیّت خبر واحد نیست؟ پس جناب سیّد چرا شما منکر حجیت خبر واحد هستید؟ می گوئیم که: قاعده کلی این است که:

نباید از امور معلومه مقطوعه و مسلّمه رفع ید کرده و عدول کنیم و به یک امر مجمل و مشتبه متوسّل شویم.

و آن امر معلوم این است که همان طور که عمل به قیاس باطل است، عمل به خبر واحد نیز چون یقین آور نیست باطل است و نزد ما امری مسلم است و آن امر مجمل این است که:

اصحاب ما فی الجمله به خبر واحد عمل کرده اند و لکن وجه العمل برای ما روشن نیست. در نتیجه از این امر مجمل رفع ید کرده و دست به توجیه می زنیم یعنی می گوئیم:

پس لابد، عمل اصحاب بر اساس قرائن معتبره و قطعیّه بوده است.

* نظر شیخ انصاری پیرامون توجیه سیّد چیست؟

آن را قبول نداشته، ردّ می کند. چرا که احدی غیر از سیّد این حرف را نزده است. بنابراین حرف