متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 36

تشریح المسائل

اشاره

* سومین دلیل از ادلّه حجیّت خبر واحد چیست؟

اجماع است اعم از قولی و فعلی.

* مراد از عبارت (فتقریره من وجوه ...) ناظر به چه مطلبی است؟

شش بیان مختلف از جانب علماء اصول و فقه است از اجماع در رابطه با حجیّت خبر واحد که هر بیانی خود ناظر به یک جهت و جنبه خاصّ است.

* هدف در بیان اوّل (احدها) چیست؟

ادعای اجماع است در مقابل سید و پیروانش، چرا که آنها طرفدار سلب کلّی بوده و شیخ و پیروان او طرفدار ایجاب جزئی.

* اجماع در مقابل سید و اتباعش بر چند گونه است؟

بر دو گونه است:

1- اجماع محصّل 2- اجماع منقول به خبر متواتر.

* مراد از عبارت (تتبّع اقوال العلماء من زماننا الی ...) چیست؟

همان اجماع محصّل است در حجیّت خبر واحد، در مقابل سیّد بدین معنا که: اگر کسی به تفحّص و تدبّر در فتاوای فقهاء بپردازد به این نتیجه می رسد که از زمان شیخ مفید و شیخ طوسی و سایر علمای بزرگ شیعه تا به امروز، پیوسته به خبر واحد مجرّد (مشروط به شرائطی) عمل می شده و می شود و این اجماع به قدری قوی است که هر انسان متعارفی از این اجماع یا حدس به قول معصوم (یعنی حکم واقعی) و یا حدس به یک دلیل معتبر ظنّی (یعنی حکم ظاهری) پیدا می کند و لذا چنین اجماعی ارزشمند است.

* پس مراد از عبارت (و لا یعتنی بخلاف السیّد و ...) چیست؟

این است که مخالفت سید مرتضی و اتباع او، ضرری به این اجماع نمی رساند، چرا که: اوّلا: آنها معلوم النسب هستند و بر مبنای آنها، مخالفت افراد معلوم النسب ضرر ندارد.

ثانیا: مخالفت آنها به دلیل اشتباهی بوده که بر ایشان رخ داده است و آن این است که:

آنها دیده اند که در مناظره بزرگان شیعه و اهل تسنّن، سنّی ها در مقام استشهاد به روایات ضعیف تمسّک می کرده اند و حال آنکه فقهاء شیعه چون در شرایط تقیّه بوده اند، نمی توانسته اند صراحتا اعلام کنند که راوی این حدیث یا احادیث ضعیف دیگر فاسق اند و لذا به بهانه اینکه، این خبر واحد است آن را ردّ می کردند و می گفتند ما به آن عمل نمی کنیم.