متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 37

حال سیّد مرتضی و تابعین او این صحبت ها را مشاهده کرده و خیال نموده اند که خبر واحد در شیعه حجّت نیست غافل از اینکه این مسائل از روی تقیّه بوده است و لذا اگر سید نیز به این نکته پی برده بود با قول مشهور مخالفت نمی کرد.

ثالثا: اجماع بر مبنای متأخرین از باب حدس قطعی به قول معصوم، حجّت است و در این شیوه مخالفت یک یا چند نفر مانع از حدس قطعی نمی شود.

* پس مراد از عبارت (تتبّع الاجماعات المنقوله فی ذلک ...) چیست؟

ادّعای اجماع منقول است در حجیّت خبر واحد مبنی بر اینکه:

فقهاء شیعه نه تنها خود فتوی به حجیّت خبر واحد داده اند، بلکه ادّعای اجماع نیز بر حجیّت خبر واحد نموده اند که نمونه هایی از آن را در متن ذکر نموده است.

* نخستین مدّعی اجماع در حجیّت خبر واحد کیست و چه می گوید؟

شیخ طوسی است که در کتاب عدّه در مبحث حجیّت خبر واحد فرموده است:

مختار من این است که اگر خبری دارای شرایط ذیل باشد حجّت است.

1- روایت از طریق اصحاب شیعه یعنی امامی اثنی عشری باشد.

2- حدیث منقول از پیامبر و یا یکی از ائمه باشد و نه از قول صحابه.

3- راوی ضابط (کثیر الحفظ و قلیل النسیان ..) باشد.

4- قرینه ای مقرون با خبر نباشد، به عبارت دیگر قرینه ای از خارج مبنی بر صحت و صدق آن حدیث وجود نداشته باشد و الّا اعتبار به قرائن خواهد بود و نه به خود خبر.

* مراد از قرائن مقرون با خبر در اینجا چیست؟

کتاب، سنت، اجماع و تواتر (و یا عقل).

* مراد از عبارت (جاز العمل به ..) چیست؟

جواب از جمله شرطیه (إذا کان واردا من طریق اصحابنا ...) می باشد و حاصل مطلب این است که عمل به خبر واحد مشروط به شرایط فوق جایز است.