متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 39

ترجمه:

(ادامه مقاله شیخ طوسی)

[استدلال اول شیخ طوسی در وجود اجماع بر حجیت خبر واحد]

اشاره

(استدلال اول شیخ طوسی در وجود اجماع بر حجیت خبر واحد)

و چیزی که بر (جواز عمل به خبر عادل) دلالت دارد، اجماع طائفه شیعه است، زیرا آنها را این چنین یافتم که همگی مجتمع بر عمل به اخبار روایت شده در کتابهایشان و ضبط کردن آنها در احادیث و اخبارشان اند. و عمل به آن (اخبار مدوّنه در کتبشان) را انکار و دفع نمی کنند، حتّی اگر یکی از آنها به امری فتوی دهد که دیگران مدرک آن را نمی شناسند، از او سؤال می کنند این (فتوی) را از کجا و به چه دلیل صادر کرده ای؟ پس وقتی او آنها را به کتاب معروف و یا اصل مشهوری حواله می دهد و راوی آن اصل ثقه باشد، خبرش انکار نمی شود، ساکت شده و تسلیم امر او می شوند و قول (فتوای) او را می پذیرند.

2- این شیوه (اجماع عمل اصحاب بر حجیّت خبر واحد) عادت و مرام ایشان از عهد پیامبر اکرم و امامان بعدش از ائمه اطهار تا زمان امام صادق، که علم از ناحیه حضرتش منتشر شد و روایت از جانب آن امام تکثیر شد و گسترش یافت، بوده (و همچنان پابرجای مانده است).

پس اگر عمل به این اخبار جایز نمی بود، این طائفه برآن اجماع نمی کردند، چه آنکه در اجماع ایشان (شیعه) معصوم داخل است که غلط، سهو و اشتباه در او ممکن نیست.

3- و آنچه از این گفته (حجیّت خبر واحد) روشن می شود این است که عمل به قیاس در شریعت نزد شیعه ممنوع، و اصلا به آن عمل نمی کنند، و اگر ندرتا یکی از ایشان در برخی مسائل به آن عمل نماید و آن را در محاجّه با خصم بکار بگیرد هرچند اعتقادش آن (استعمال قیاس) نباشد، او را رد کرده و آن مورد نادر را نیز انکار می کنند و از قول او تبری می جویند، تا آنجا که نوشته های کسی که به قیاس عمل نموده (هرچند اعتقادش جواز عمل به آن نباشد) ترک کرده و روایاتش را رد می کنند.

پس اگر عمل به خبر واحد هم مثل قیاس و جاری مجرای آن می بود، باید در آن (خبر واحد) نیز مثل این اعمال از شیعه دیده می شد (یعنی عامل به خبر واحد را مورد ملامت و انکار قرار می دادند) و حال آنکه خلاف این را از ایشان می بینیم.

(سؤال و اشکال شیخ طوسی)

4- اگر گفته شود چگونه ادّعا می کنید که اجماع طائفه شیعه بر عمل به خبر واحد می باشد، و حال آنکه از حال ایشان معلوم است که آنها (شیعه) به خبر واحد عمل نمی کنند، همان طور