متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 41

تشریح المسائل

* شیخ طوسی چه دلیلی در اثبات مدّعای خود (وجود اجماع بر حجیّت خبر واحد) اقامه نموده است؟

می فرماید:

طبق تحقیق ما طائفه شیعه به خبر واحد عمل می کنند، مگر راویش از مخالفین باشد.

اگر خبر واحد، آن هم خبر واحدی که کاشف از قول معصوم است، حجّت نبود، به آن عمل نمی کردند. پس خبر واحد با اجماع شیعه حجّت است.

* نخستین اشکال به ادّعای شیخ طوسی چیست؟

این است که می گویند: قضیّه به عکس است و طائفه شیعه عمل به خبر واحد را در حکم عمل به قیاس می دانند. پس اگر شما عمل به خبر واحد را در شیعه جایز می دانید، باید عمل به قیاس را نیز نزد آنان جایز بشمارید.

* پاسخ شیخ طوسی به اشکال مذکور چیست؟

این است که بله، اولا: علمای شیعه بالاجماع به خبر واحد عمل نمی کردند، لکن خبری که راویانش از اهل سنّت و جماعت بوده اند.

امّا خبر واحد مرویّ از طریق ائمه اطهار مورد احترام آنان بوده، برطبق آن عمل کرده و فتوی داده اند.

ثانیا: قیاس خبر واحد با قیاس باطل، قیاسی مع الفارق است، چرا که بطلان قیاس، از بدیهیات مذهب شیعه است و عامل به آن را طرد کرده و با او قطع رابطه می کنند و حال آنکه مطلب نسبت به خبر واحد بالعکس است.

* فرق دو اصطلاح (اصل) و (کتاب) در متن چیست؟

اصل، مجرد کلام معصوم است، لکن کتاب، شامل کلام نویسنده آن نیز می شود. همان طور که نوادر اصطلاحا به مجموعه ای اطلاق می شود که در آن احادیث غیر منضبط و اخباری که به واسطه کمی اش باب مستقلی در کتب حدیث برای آن باز نکرده اند.