متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 52

تشریح المسائل

* ششمین اشکال بر مدّعای شیخ چیست؟

این است که شما چگونه به اخبار و روایات موجود که راویان آنها غالبا فاسد المذهب و ضعیف اند یعنی:

1- یا از فرقه های مجبّره و جبری مسلک ها هستند.

2- و یا از فرقه های مشبّهه (کسانی که قائل به تشبیه اند) هستند.

3- و یا از فرقه های مقلّده (قائلین به تقلید در اصول دین) هستند، مثل برخی از اخباری ها.

4- و یا از فرقه های غلاه (غلوکنندگان) هستند.

5- و یا از فرقه واقفیه (توقف کنندگان در امام هفتم) هستند.

6- و یا از فطحی مذهب ها یعنی پیروان عبد اللّه ابن جعفر، معروف به عبد اللّه افطح هستند.

7- و یا اسماعیلی مذهب و یا از سایر فرقه ها هستند.

حال سؤال این است که:

ملاک شما چیست؟ آیا عمل الاصحاب است و یا عدالت راوی؟

اگر ملاک شما در باب خبر، عمل الاصحاب باشد، که اصحاب نیز به روایات این گونه رواه هم عمل کرده اند در نتیجه باید عمل به روایت هر فاسق و فاسدی که مورد وثوق و متحرز از کذب است جایز باشد و شما آن را تجویز کنید و حال آنکه شما چنین تجویزی نمی کنید.

و اگر ملاک شما در باب خبر، عدالت راوی است، به هیچ یک از روایات این گونه راویان نباید عمل کنید، لکن عمل می کنید، چرا؟

* پاسخ شیخ طوسی به اشکال مذکور چیست؟

این است که اگر ما قائل به حجیّت خبر واحد هستیم به این معنا نیست که هر خبر واحدی را حجّت می دانیم. بلکه ما برای حجیّت خبر واحد شرایطی را قائل هستیم که در صورت احراز این شرایط به آن عمل می کنیم و الّا نه.

* از شرایط اساسی حجیّت خبر واحد چیست؟

عدالت و وثاقت و ... در راویان است و لذا شیخ طوسی آنان را به چند دسته تقسیم نموده است.

* اوّلین گروه راویان از نظر شیخ چه کسانی هستند؟

از علماء حق و دانشمندان امامیّه اثناعشریه بوده و از ناحیه اعتقاد به هیچ وجه مورد طعن نبوده اند. مثل زراره ها و یا محمد بن مسلم ها و ... که روایاتشان مورد عمل شیعه می باشد. زیرا اگر مناط