متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 5 صفحه 79

تشریح المسائل

* حاصل مطالب در عبارت (اقول امّا دعوی دلاله کلام الشیخ ... الخ ...) چیست؟

این است که سخنان اخباری مزبور (سید صدر) مبتلا به اشکالات فراوانی است، از جمله اینکه:

1- ایشان نیز همانند صاحب معالم مدّعی شد که کلام شیخ در عدّه الاصول دلالت دارد بر اینکه او نیز به خبرهای محفوف به قرائن عمل می کند نه به خبرهای مجرّد از قرائن و مدّعی شده اینکه بگوئید که شیخ با سیّد مخالف نیست، مثل این است که بدیهیات را انکار کنید، چرا که مواضع و موارد متعدّدی از کتاب عدّه الاصول که برخی را متذکر شدیم و برخی را نیاوردیم بر این مخالفت تصریح دارند.

* پس مراد از عبارت (نعم یوافقه فی العمل بهذه الاخبار المدوّنه الّا ...) چیست؟

این است که شیخ هم مثل سید عامل به اخبار مدوّنه در کتب معروفه است با این تفاوت که:

این روایات عند الشیخ، خبر واحد مجرّد ولی جامع شرائطاند، لذا بدانها عمل می شود، لکن عند السید یا متواتراند یا محفوف به قرائن قطعیّه ای که مفید علم اند.

* شاهد شیخ اعظم بر مطلب فوق چیست؟

این است که سیّد در پاسخ به مسائل تبانیّات (کاه فروشان) فرموده است:

بیشتر احادیث شیعه که در کتب اربعه نقل شده، معلوم و مقطوع الصدور است، چرا که یا متواتراند و به صدورشان یقین داریم و یا همراه با امارات و قرائنی هستند که این قرائن دلیل بر صحت و صدق این اخبارند و لذا این روایات برای ما قطع آورند، اگرچه در کتب حدیثی به صورت خبر واحد نقل شده باشند یعنی:

1- قرائن بسیاری آنها را قطعی ساخته و ما نیز به قطع عمل می کنیم و نه به ظنّ.

2- شیخ طوسی در پاسخ هفتم از اشکال مذکور تصریح نمود به اینکه قرائن قطعیه مضبوط و محصور است و ادّعای اینکه اکثر اخبار همراه قرائن هستند، ادّعایی محال است که گذشت.

بنابراین ما نیز قبول داریم که سیّد و شیخ هر دو به این اخبار عمل می کردند ولی هرکدام روی مبنای خویش. یعنی:

- سید بر این مبنا عمل می کند که این اخبار را متواتر و یا محفوف به قرائن می داند.

- شیخ بر این مبنا عمل می کند که این اخبار را واجد تمام شرائط می داند.

* حال که هر دو (شیخ و سید) عامل به این اخبارند ثمره این بحث چیست؟

این است که: