متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 7 صفحه 192

1- المحاسن 1: 93، الحدیث 2، و الوسائل 1: 60، الباب 18 من أبواب مقدّمه العبادات، الحدیث 3.

2- البحار 2: 256، ذیل الحدیث 3، و حکاه عنه فی هدایه المسترشدین: 423.

3- عدّه الداعی: 12، و الکافی 2: 87، باب من بلغه ثواب علی عمل، الحدیث الأول، و الوسائل 1: 61، الباب 18 من أبواب مقدمه العبادات، الحدیث 8.

4- اقبال الأعمال 3: 171، و الوسائل 1: 61، الباب 18 من أبواب مقدّمه العبادات، الحدیث 9.

5- راجع الوسائل 1: 59، الباب 18 من أبواب مقدّمه العبادات.

6- الوسائل 1: 59، الباب 18 من أبواب مقدّمه العبادات، الحدیث 4 و 7.

ترجمه:

راه حل ششم:

انجام افعال مشکوکه به حکم اخبار من بلغ

سپس می فرماید:

اگر منشأ احتمال وجوب (مثلا دعاء عند الهلال)، خبری ضعیف (و یا فتوای چند فقیه) باشد نیازی به اخبار احتیاط (در راه حل پنجم) و دشواری اثبات این مطلب که امر به احتیاط برای استحباب شرعی (امر مولوی استحبابی) و نه ارشاد عقلی، نمی باشد.

به دلیل ورود برخی اخبار به مستحب بودن انجام آنچه در آن، احتمال ثواب می رود مثل صحیحه هشام بن سالم به نقل از کتاب محاسن از امام صادق علیه السّلام که می فرماید:

کسی که برسد به او از نبی صلّی اللّه علیه و آله چیزی از ثواب، پس انجام دهد آن را اجر و ثواب آن برای اوست، اگرچه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله آن را نفرموده باشد و پس از نقل مثل این خبر از بحار می گوید: این خبر (و امثال آن از اخبار من بلغ) از مشهوراتی است که عامّه و خاصّه آن را روایت کرده اند.

پاسخ شیخ به یک اشکال مقدّر

این است که مراد از شی ء در (عبارت شی ء من الثواب) به قرینه ضمیر (ه) در فعمله و به قرینه اضافه (کلمه) اجر به آن، همان فعلی است که مشتمل بر ثواب است (مثل دعا عند الهلال) و در کتاب «عدّه الداعی» از مرحوم کلینی روایت کرده از ائمه علیهم السّلام که کسی که برسد به او چیزی از خیر، پس عمل کند به آن خیر، آن مقدار از ثواب که به او رسیده (مثلا اگر فلان نماز را بخوانی چهل بار ثواب می بری)، برای او خواهد بود. اگرچه امر چنانکه به او رسیده است نباشد.

و روایت نموده سید رحمه اللّه مثل این حدیث را در کتاب «الاقبال» از امام صادق جز اینکه در پایان نوشته است کان له ذلک.

و اخبار رسیده در این باب فراوان است جز اینکه آنچه ما گفتیم دلالتش واضح تر است از آنچه در اینجا آمده است. اگر (استفاده از اخبار من بلغ) مورد ایراد واقع شود به اینکه:

1- ثبوت ثواب، دلالت نمی کند بر امر مولوی استحبابی (و لذا به درد ما نحن فیه نمی خورد و معمّا به حال خود باقی است).

2- و دیگر اینکه در مطالب قبلی پیرامون اوامر احتیاط، گفته شد که قصد قربت در آن فعلی اخذ شده که مأمور به این اخبار من بلغ است (مثل واجبات معلومه، مستحبات معلومه و توصلیات مشکوکه).