متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 7 صفحه 312

حال باید دید این اضافات چیست؟ این است که: این اذا اختلف الامه علی القولین، لا یجوز طرحهما و الرجوع الی الثالث یک مطلب اتفاقی و اجمالی نیست. بلکه عده ای نیز گفته اند: یجوز طرحهما و الرجوع الی الاصل. ما نیز همین حرف را در اینجا زده ایم و گفته ایم که: می توان هر دوی وجوب و حرمت را با اصاله الاباحه کنار گذاشت و حکم به اباحه ظاهریه کرد چرا؟ زیرا:

اوّلا: آنجایی که گفته اند: لا یجوز، مربوط به جایی است که مخالفت قطعیه عملیه لازم بیاید و نه طرح التزامی. ثانیا: این لا یجوز اجمالی نیست بلکه قول بسیاری نیز طرح دو طرف و رجوع به اباحه ظاهریه است. ثالثا: آنها را هم که گفته اند: لا یجوز و قائل شده اند به احد القولین و حکم به تخییر کرده اند خود بر دو دسته اند:

1- برخی قائل به تخییر ظاهری اند، بدین معنا که، تویی که نمی دانی این عمل واجب است یا حرام اصاله التخییر که یکی از اصول عملیه اربعه است جاری کن و این مستلزم طرح حکم واقعی نیست و ما به حکم واقعی علی ما هو علیه هرچه باشد ملتزم هستیم؟

2- و برخی چنانکه از سخنان شیخ طوسی رحمه اللّه استفاده می شود قائل به تخییر واقعی اند بدین معنا که فی المثل: حکم دفن کافر واقعا تخییر بین الوجوب و الحرمه است. حال: اگر کسی در این مسئله قائل به تخییر واقعی شد لازمه اش طرح دو طرف و رجوع به قول ثالث است. چرا؟ چون معنای اختلاف امت علی قولین این است که:

یک گروه می گویند: دفن میّت کافر واجب است و لا غیر (یعنی: تخییر در کار نیست)

یک گروه می گویند: دفن میّت کافر حرام است و لا غیر، و این یعنی: تخییر در کار نیست.

حال: وقتی شما قائل به تخییر واقعی می شوید معنایش این است که: هم واجب است هم حرام و این تخییر است و چنین تخییری مخالفت با قول امام است، چرا؟

زیرا که امام داخل در یک گروه است که گفته اند این است و لا غیر و حال آنکه شما با قول به تخییر این قول را ردّ کرده اید: اگر از شیخ بپرسند که از کجای کلام شیخ طوسی استفاده کردید که منظور ایشان تخییر واقعی است؟ شیخ پاسخ می دهد که:

از اعتراض جناب محقق به ایشان است چرا که اگر تخییر ظاهری را از کلام ایشان نمی فهمید اعتراض نمی کرد و حال آنکه می گوید: جناب شیخ (طوسی)

شما یطرح القولان و الرجوع الی الثالث را نپذیرفتید و گفتید مستلزم طرح قوم امام است و حال آنکه سخن شما به طریق اولی مستلزم طرح قول امام است.