متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 195

پس: باقی نمی ماند برای جاهل جز رهائی پیدا کردن از تبعات مخالفت با امری که متوجّه اوست.

و لذا: این رهائی و نجات در مقام اطاعت و معصیت، یک واجب عقلی است و (چنین رهائی) ربطی به مسئله لطف ندارد، بلکه این (طاعت و معصیت) جریان دارد برفرض عدم لطف در مأمور به بنا بر قول اشاعره، و عدم مصلحت در مأمور به بنا بر نظر برخی عدلیه (که مصلحت در امر را کافی می دانند.)

و این تخلّص و رهایی (از جهنم) حامل می شود به واسطه انجام آن مقداری که می داند که اگر ترکش بکند، مستحق عقاب و مؤاخذه است و (آن اقل است) که واجب است انجام شود.

و امّا آنکه زائد (و مشکوک) است، مؤاخذه به خاطر ترکش در صورت عدم البیان، قبیح است.

% تشریح المسائل

* قبل از بیان اشکال دوّم مقدّمه بفرمائید رأی اشاعره نسبت به اوامر الهی چیست؟

معتقدند که اوامر و نواهی الهی:

1- تابع اراده و میل اوست.

2- تحت هیچ ضابطه ای در نیامده، قانونی برآن حاکم نمی باشد.

3- او به هرچه بخواهد امر می کند و هروقت هم که بخواهد، آن را لغو و یا عوض می کند.

4- این گونه نیست که اوامر و نواهی الهی دائر مدار مصالح و مفاسد باشد.

5- حسن و قبح و یا مصلحت و مفسده تابع امر و نهی اوست.

یعنی: به هر چیزی که او امر کند، به دنبال امر او مصلحت و حسن از آن عمل انتزاع می شود یعنی: چون امر می کند، به دنبال آن مصلحت می آید و حسن پیدا می شود، نه اینکه چون حسن و دارای مصلحت بود امر می آید.

به عبارت دیگر: الحسن ما حسّنه الشارع.

* نظر امامیّه در رابطه با اوامر و نواهی الهی چیست؟

اینست که: خدای تعالی حکیم است و کارهایش را از روی حکمت و نظم و حکمت انجام