متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 2

1- او:« متباینین».

2- « بجمیع أقسامها».

3- فی النسخ بدل« الأکثر- إلی- الأقلّ»:« الأقلّ حینئذ معلوم الحرمه و الشکّ فی حرمه الأکثر».

ترجمه

مطلب دوّم (در اشتباه واجب با غیر حرام است)

اشاره

و آن (یعنی: شبهه وجوبیّه)، بر دو قسم است، چرا که واجب:

1- یا مردّد میان دو امر متباین است، چنانکه گاهی امر مردد است میان وجوب ظهر و جمعه در روز جمعه، و میان قصر و اتمام در برخی از مسائل (زیرا برخی از شبهات در اینجا موضوعیّه است که مثلا نمی دانم سفر من 8 فرسخی هست یا نه؟ لکن اینکه نمی دانم در سفر چهار فرسخی، قصر واجب است یا اتمام، شبهه حکمیه است، چنانکه برخی هم شبهه وجوبیه است).

2- و یا مردّد میان اقل و اکثر است، چنانکه گاهی نماز واجب مردّد است میان نماز دارای سوره و فاقد آن (که فی المثل نمی دانم نماز 10 جزئی واجب است یا 9 جزئی)، به دلیل شک در جزء بودن سوره.

- و دو مثال اوّل (ظهر و جمعه و نیز قصر و اتمام)، از قبیل اقلّ و اکثر نیستند، چنانکه سرّ آن بر کسی پوشیده نیست.

بدان که: ما (هنگام بحث)، در شبهه تحریمیّه، از شکّ در مکلّف به، صور دوران الامر میان اقلّ و اکثر را، ذکر نکردیم (و لکن در اینجا بدان اشاره کردیم)، چرا که برگشت دوران میان اقلّ و اکثر، در شبهه تحریمیّه، به شک در اصل تکلیف است، زیرا که اکثر معلوم الحرمه است و شک، در حرمت اقلّ است (که شک بدوی است و محل اجرای اصل برائت).

[امّا قسم اوّل: در جائی است که شبهه وجوبیه، و دوران میان متباینین]

اشاره

است:

پس کلام در این (قسم)، در چهار مسئله واقع می شود، بنا بر آنچه در اوّل این باب تذکّر دادیم، زیرا واجب:

1- یا به جهت عدم نصّ معتبر به غیر حرام مشتبه می شود.

2- یا به جهت اجمال آن (نص).

3- یا به جهت تعارض نصّین.

4- یا به جهت اشتباه در موضوع.

***