متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 286

مرکب به این جزء (سوره)، جایز نیست، تا این که به سبب این ملاحظه شی ء واحد مرکبی از این جزء و سایر اجزاء باشد زیرا این عدم التفات به ده جزء نیز اثبات نمی کند که مولی ترکیب را نسبت به بقیّه اجزاء (یعنی 9 جزء) اعتبار کرده است.

این مطلب، در صورتی است که اصالت عدم التفات نسبت به شارعی که منزّه از غفلت است جریان ندارد، بلکه اصلا در جائی که امر جزء دائر است میان این که جزء واجب است یا مستحب مطلقا جاری نمی شود چرا که حصول التفات در آن قطعی و مسلّم است. پس تأمّل کن.

***

تشریح المسائل

* حاصل مطلب تا بدین جا چه شد؟

این شد که شیخ اعظم قائل شد در باب اقلّ و اکثر نسبت به اکثر یا جزء مشکوک (مثل سوره)، اصاله البراءه جاری می شود، چه برائت شرعیّه، چه برائت عقلیّه.

* مراد از (و اعلم: انّ هنا اصولا ربّما یتمسّک بما علی المختار) چیست؟

اینست که: گروه دیگری از حضرات اصولیین که در جریان برائت نسبت به اکثر یا جزء مشکوک با شیخ موافق اند، در اثبات این مدّعا به یک سلسله استصحاب عدمیّه حکمیّه و موضوعیّه استدلال کرده اند که به نظر شیخ استدلال آنها ناتمام است.

و لذا اجتناب شیخ این دلایل را نقل و نقد می کند.

1- از جمله این اصول: استصحاب عدم وجوب اکثر است. بدین معنا که:

1- در دوران کودکی و قبل از بلوغ اکثر بر ما واجب نبود.

2- در دوران پس از بلوغ شک می کنیم که اکثر بر ما واجب است یا نه؟

استصحاب می کنیم عدم وجوب اکثر را.

* پس مراد از (و قد عرفت سابقا حالها) چیست؟

اینست که: در گذشته قبل از بیان ادلّه شش گانه احتیاطی ها، اصل مزبور را مطرح کرده شقوق آن را بیان نموده و ثابت نمودیم که چنین استصحابی در ما نحن فیه بی فایده است.

2- و از جمله این اصول: استصحاب عدم وجوب جزء مشکوک است و لذا می گویند:

1- در دوران قبل از بلوغ این جزء مشکوک مثلا سوره بر من واجب نبود.