متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 317

و حینئذ: فإذا شکّ فی جزئیّه شی ء للصلاه، فإن شکّ فی کونه جزءا مقوّما لنفس المطلق فالشکّ فیه راجع إلی الشکّ فی صدق اسم «الصلاه»، و لا یجوز فیه إجراء البراءه؛ لوجوب القطع بتحقّق مفهوم الصلاه کما أشرنا إلیه فیما سبق، و لا إجراء أصاله إطلاق اللفظ و عدم تقییده؛ لأنّه فرع صدق المطلق علی الخالی من ذلک المشکوک، فحکم هذا المشکوک عند القائل بالأعمّ حکم جمیع الأجزاء عند القائل بالصحیح.

و أمّا إن علم أنّه لیس من مقوّمات حقیقه الصلاه، بل هو علی تقدیر اعتباره و کونه جزءا فی الواقع لیس إلّا من الأجزاء التی یقیّد معنی اللفظ بها؛ لکون اللفظ موضوعا للأعمّ من واجده و فاقده، فحینئذ فالشکّ فی اعتباره و جزئیّته راجع إلی الشکّ فی تقیید إطلاق الصلاه فی «أقیموا الصلاه» بهذا الشی ء، بأن یراد منه مثلا: أقیموا الصلاه المشتمله علی جلسه الاستراحه.

و من المعلوم: أنّ الشکّ فی التقیید یرجع فیه إلی أصاله الإطلاق و عدم التقیید، فیحکم بأنّ مطلوب الآمر غیر مقیّد بوجود هذا المشکوک، و بأنّ الامتثال یحصل بدونه، و أنّ هذا المشکوک غیر معتبر فی الامتثال، و هذا معنی نفی جزئیّته بمقتضی الإطلاق.

*** ترجمه

(تحقیق شیخ اعظم)

شیخ اعظم می فرماید:

تحقیق نزد من اینست که: آن ثمره ای که برای قولین ذکر نمودند، یعنی وجوب احتیاط بناء علی وضع الالفاظ للصحیحه و عدم وجوب احتیاط بناء علی وضع الألفاظ للاعمّ، هر دو محل نظر و اشکال است.

امّا ثمره اوّل محلّ اشکال است؛

بخاطر اینکه (از توضیحات ما) روشن شد: نهایت چیزی که از قول به وضع الفاظ برای صحیح لازم می آید: مجمل بودن این الفاظ و خطابات است.

- و روشن شد که آنچه مختار ماست و مشهور است، عدم وجوب احتیاط است در مجملی که