متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 337

صحیح و اعم در اینجا هیچ ثمره ای ندارد؟

و لذا شیخ می فرماید: چرا فی الجمله ثمره ای دارد و آن عبارتست از اینکه:

1- بنا بر قول به صحیح قطعا خطابات مجمل شده و از قابلیت تمسّک می افتد.

2- لکن بنا بر قول به اعم، نسبت به اجزاء غیر رکنیه امکان تمسّک به اطلاق هست و اگر کسی چنین ادعائی بکند خیلی بی راهه نرفته است.

امّا در پایان می فرماید: افهم.

این خطاب شیخ اشاره دارد به اینکه صرف امکان کافی نبوده و به درد اصولی و فقیه نمی خورد و باید وقوع آن ثابت شود که آن هم ثابت نشده.

و لذا: این ثمره هم چندان مفید و مؤثر نیست.

***

تلخیص المطالب

* حاصل و خلاصه تقریر جناب بهبهانی و نتیجه گیری او از اول تا به اینجا چیست؟

فرمود: اگر الفاظ عبادات و معاملات برای صحیح وضع شده باشد، خطابات مجمل می شود.

زیرا: معنای الوضع للصحیح اینست که: تمام اجزاء مورد نظر در یک ماهیّت در تحقّق آن ماهیّت دخالت داشته و مقوّم آن هستند، به طوری که اگر یک جزء از این اجزاء آورده نشود، ماهیّت محقّق نمی شود.

فی المثل شارع فرموده: أقیموا الصلاه، و ما قائل شده ایم به اینکه لفظ صلاه برای عبادت صحیحه وضع شده است.

حال اگر ما شک کنیم در اینکه آیا این صلاتی که برای صحیح وضع شده نه جزء است یا ده جزء؟ خطاب أقیموا الصلاه، مجمل می شود.

پس: احتیاط واجب است.

زیرا علّت وجوب احتیاط در خطاب مجمل اینست که: مکلف باید عملی را انجام دهد که یقین حاصل کند که این عمل انجام شده توسط ما نماز است. و برای حصول چنین اطمینانی لازم است که اکثر را بجای آوریم یعنی آن جزء مشکوک را نیز اتیان کنیم.

- امّا اگر ما قائل شویم که الفاظ عبادات وضع شده اند للاعمّ بدین معنا که اجزاء مربوط به یک