متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 342

1- لم ترد« عدم تقییده» فی بعض النسخ.

2- فی النسخ:« هناک».

3- لم ترد« هناک» فی بعض النسخ.

تخییر است.

امّا شایسته است که این حکم (اذن فتخیر) بر جائی حمل شود که اطلاق قابل استفاده ای در آنجا نباشد، که اصالت عدم تقیید (و یا اطلاقش)، اقتضا کند عدم جزئیّت این جزء مشکوک را. مثل اینکه در اینجا اطلاق معتبری وجود داشته باشد برای امر به صلاه بطور مطلق و الّا (اگر چنین مطلقی در اینجا وجود داشته باشد) پس از تکافؤ خبرین محل رجوع همین اطلاق معتبر است، بخاطر سلامتش از مقیّد پس از آنی که آن حدیثی که می گوید سوره جزء نماز است مبتلا شده به معارضی که مکافی اوست.

و این فرض (که اطلاق قابل استفاده ای داشته باشیم) خارج از موضوع این مسئله است.

زیرا: مسئله امروز ما در اینجا مانند امثالش از مسائل این مقصد (که مقصد سوم یعنی شک است) مربوط می شوند به آنجائی که در آنجا دلیلی اجتهادی سالم از معارض که بیانگر حکم این مسئله باشد وجود ندارد، تا مورد اصول عملیّه باشد. (یعنی محل بحث ما تعارض نصین است و شیخ دو مورد را از محل بحث و مورد مسئله خارج کرد که یکی خطاب مطلق قابل استفاده و دیگری نقصان متراجحان بود).

***

تشریح المسائل

* سومین مسئله از مسائل چهارگانه باب علم اجمالی و دوران بین اقل و اکثر و شک در جزئیّت خارجی چه مسأله ای است؟

مسأله شک در جزئیّت یک جزء است بخاطر تعارض نصّین.

به عبارت دیگر: این مسئله در جائی است که امر دائر است بین اقلّ و اکثر لکن نه از جهت فقدان نصّ یا اجمال نصّ بلکه به جهت تعارض نصین.

فی المثل:

1- از یک طرف مولی فرموده: أقیموا الصلاه.

2- از طرف دیگر دو حدیث متعارضی که هیچ یک بر دیگری رجحان و برتری ندارد در رابطه با جزئیّت سوره در صلاه وارد شده که یکی می گوید: سوره جزء نماز است و دیگری می گوید سوره جزء نماز نیست.

3- تعارض این دو نصّ نسبت به جزئیت سوره در صلاه باعث این شده که امر بر ما مشتبه