متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 363

1- « إذا» من بعض النسخ.

2- فی النسخ بدل« الفعل»:« الغسل».

فیها بالبراءه هو: أنّ نفس(1) التکلیف فیها(2) مردّد بین اختصاصه بالمعلوم وجوبه تفصیلا و بین تعلّقه بالمشکوک، و هذا التردید لا حکم له بمقتضی العقل؛ لأنّ مرجعه إلی المؤاخذه علی ترک المشکوک، و هی قبیحه بحکم العقل، فالعقل و النقل الدالّان علی البراءه مبیّنان لمتعلّق(3) التکلیف(4) من أوّل الأمر فی مرحله الظاهر.

و أمّا ما نحن فیه، فمتعلّق التکلیف فیه مبیّن معیّن معلوم تفصیلا، لا تصرّف للعقل و النقل فیه، و إنّما الشکّ فی تحقّقه فی الخارج بإتیان الأجزاء المعلومه، و العقل و النقل المذکوران لا یثبتان تحقّقه فی الخارج، بل الأصل عدم تحقّقه، و العقل أیضا مستقلّ بوجوب الاحتیاط مع الشکّ فی التحقّق.

*** ترجمه

(مسئله چهارم)

اشاره

در جائی است که اگر در جزئیت شیئی برای مامور به شک می شود به جهت اشتباه در موضوع خارجی است.

در جائی که وقتی مولی امر می کند به یک مفهوم کلّی مبینی (که مردد نیست و لکن) مصداقش مردد است بین اقلّ و اکثر از جمله:

1- مثل آنجائی که روزه یک ماه قمری (که مفهومی است روشن) در میان دو هلال واجب شده است، پس شک می شود در اینکه این ماه قمری سی روز است یا کمتر از آن؟

2- و مثل آنجائی که امر کرده به طهور برای نماز یعنی فعلی که رافع حدث و یا مبیح نماز است (و مفهومی است روشن)، پس شک می شود در جزئیّت چیزی (مثل مزمزه یا استنشاق) برای وضوء یا غسل که هر دو رافع حدث اند و مبیح نماز.