متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 382

* چرا برائت عقلی جاری می شود؟

می گویند: عقل می گوید: عقاب بلا بیان قبیح است.

1- عقاب بلا بیان عقلا قبیح است.

2- در ما نحن فیه عقاب نسبت به وضو بلا بیان است.

پس: ما آزادیم و در آن برائت جاری می کنیم

* برائت نقلی چرا؟

1- شرع فرموده: رفع ما لا یعلمون، ما حجب اللّه علمه عن العباد فهو موضوع عنهم.

2- در ما نحن فیه ما نسبت به وجوب وضو علم نداریم.

پس: وجوب و در نتیجه مؤاخذه از آن مرفوع است.

حاصل مطلب اینکه می گویند:

1- ما نمی دانیم یک عمل واجب است که نماز باشد یا دو عمل که نماز و وضو باشد؟

2- این دوران امر بین اقلّ و اکثر است.

3- به اقلّ که وجوب نماز است و قدر متیقّن است عمل می کنیم و اکثر را که مشکوک است ترک می نمائیم.

* چه نتیجه ای بر نفی وجوب وضو در اینجا مترتب است؟

1- از امر شرعی به وضو، شرائط شرعیّه ای نشئت می گیرد.

2- وقتی ما زیربنای این شرایط را که اصل امر به وضو است زدیم، شرایط مزبور را هم از بین برده ایم.

پس: شرطیّت وضو را هم از بین برده و منتفی کرده ایم.

حال: هرجا که شک ما در شرطیّتی از قبیل شرطیّت مذکور باشد، حکم همان است که گفته شد، اقلّ را انجام داده، اکثر را نفی می کنیم.

* مراد از (و امّا ما کان متحدا مع المقیّد فی الوجود الخارجی کالایمان ... الخ) چیست؟

بیان حکم قسم دوم است و لذا قائلین به تفصیل می گویند:

1- سلّمنا که در واقع مقیّد یعنی رقبه مؤمنه واجب باشد، و لکن مؤمنه وجودا جدای از رقبه نیست.

یعنی: این گونه نیست که اصل عتق رقبه یک وجود علی حده داشته باشد و عتق رقبه مؤمنه هم یک وجود تا قید ایمان نیز مثل قید وضو واجب باشد، تا اینکه ما بگوئیم دوران امر بین اقلّ و