متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 396

و منطبق نشدن مأمور به برآن، بخاطر منطبق نبودن رقبه بر مأمور به نیست، بلکه به جهت منطبق نبودن قید برآن می باشد.

پس: امر بر رقبه تفصیلا حجّت است و قید مورد شک می باشد.

در نتیجه: اگر مأمور، رقبه کافره را آزاد کند، آنچه را که حجّت برآن اقامه گردیده، بجا آورده است، و آنچه را بجا نیاورده، حجّت برآن اقامه نشده است و لذا: نسبت به آن برائت اجراء می شود.

امام خمینی سپس می فرماید:

از آنچه گفتیم حال مرکب های تحلیلی به صورت مطلق آشکار می شود:

1- چه بسیطهای خارجی باشند، مثل: سفیدی و سیاهی که منحل به رنگ پراکنده و یا فراهم آمده برای بینائی می شود.

2- چه بسیطهای خارجی نباشند مثل: انسان که عقلا منحل به حیوان ناطق می شود و از اجزای خارجی انسان نمی باشند بلکه از اجزای حد و تعریف منطقی است اگرچه محل دریافت و مأخذ آنها به نحوی ماده و صورت است.(1)

و امّا: برخی از صنف ها و اشخاص که در عقل و ذهن به ماهیّت و عوارض بوجود آورنده صنف، و ماهیّت و شخص منحل می شوند به مرکب های تحلیلی نزدیک اند.

همچنین فرقی نمی کند که اعتبار خصوصیت اضافی ای که وجود آن در اصناف و اشخاص مورد شک است:

1- بر مئونه اضافی از حیث ثبوتی و اثباتی بستگی داشته باشد؛

مثل: بعضی از رنگ ها، بوها و مزه هائی که در مقابل آنها لفظ خاصی وضع نشده، بلکه با اضافه کردن و نسبت دادن آنها به چیزی بیرونی شناخته می شوند، مثل: رنگ فستقی و طرنجی، بوی مشک یا بوی گلاب.

2- یا اینکه بر مئونه اضافی بستگی نداشته باشد، مثل: سفیدی و سیاهی و انسان.

- در تمام این موارد برائت از خصوصیت اضافی جاری می شود.

پس: هرگاه شک شود میان رنگ کردن پیراهن مولی به مطلق رنگ یا رنگ سیاه؟

- مطلق رنگ، یعنی رنگ لا بشرطی که بر سیاه و غیر سیاه یکسان انطباق دارد معلوم