متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 415

برخی از این احکام مرتب می شود از قبیل بطلان عبادت به نقصان سهوی این جزء، و برخی دیگر از این احکام مترتب نمی شوند مثل بطلان عبادت به زیادی عمدی و یا سهوی آن؟

* عباره اخرای مطالب فوق در یک گفتمان ساده چیست؟

می پرسم جناب شیخ، اگر جزئیّت یک شی ء برای مأمور به مسلّم و قطعی باشد و لکن ما در رکن بودن این جزء شک کنیم تکلیف چیست؟ آیا الاصل، الرکنیه یا الاصل، عدم الرّکنیّه؟

شیخ می فرماید: چهار احتمال در اینجا متصوّر است.

1- اینکه: الاصل، الرکنیّه 2- اینکه الاصل، عدم الرکنیه

3- اینکه آنهائی که در بحث قبلی یعنی عند الشک فی الجزئیّه احتیاطی بودند و می گفتند سوره جزء است، در اینجا نیز احتیاط کرده بگویند: سوره رکن است و آنهائی که عند الشک فی الجزئیّه برائتی بودند می گفتند: سوره جزء نیست در اینجا نیز برائتی شده بگویند، سوره رکن نیست.

4- اینکه رکن بودن یا نبودن جزء براساس آثاری باشد که برآن جزء مترتب می شود، و لذا:

وقتی شک می کنیم که آیا فلان جزء رکن است یا نه؟ نسبت به برخی آثار رکن است و نسبت به برخی آثار رکن نیست.

* جناب شیخ کدام یک از اقوال چهارگانه قول حق است؟

برای فهم قول حق نیاز داریم که دو مطلب را بفهمیم:

- یکی اینکه معنای رکن بودن را بفهمیم، یکی اینکه ببینیم آثار رکن بودن و نبودن چیست؟

* جناب شیخ معنای رکن بودن چیست؟

لغه و عرفا چیزی است که قوام شی ء به آن است مثل خیمه که به واسطه ستون سرپا ایستاده است.

* معنای شرعی رکن چیست؟

مثل: صلاه و صوم و ... مجعول به جعل و وضع شرعی و یا از معانی شرعیّه نیست، چون که حدیث و روایتی در این مورد وارد نشده است، بلکه از اصطلاحات مربوط به فقهاء است بدین معنا که نام برخی از اجزاء مرکب را رکن گذاشته اند.

* با چه لحاظ و یا ملاحظه ای این نام گذاری را انجام داده اند؟

1- برخی میزان و ملاکشان برای رکن بودن یک جزء اینست که:

کل جزء کان ترکه سهوا، مبطلا رکن. یعنی هر جزئی را که تو سهوا ترک کنی و ترک آن سبب