متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 466

* به عنوان مقدمه دوم بفرمائید آیا هر زیادی جزئی مورد بحث هست یا نه؟

خیر، هر زیاده الجزئی مورد بحث نیست بلکه زیادت الجزئی مورد بحث است که دارای دو شرط ذیل باشد:

1- باید آن جزء زاید از جنس مزید علیه و یا به عبارت دیگر هم سنخ مأمور به باشد مثل:

سجده که از جنس سجده نماز است و هکذا رکوع و ....

بنابراین جزء زائد غیر مجانس و غیر هم سنخ با مأمور به مثل: بازی با ریش، یا شکستن انگشتها و ... مورد بحث ما نیستند.

2- اگر این جزء زائد مجانس و هم سنخ با مأمور به است باید زیاد کردنش به قصد جزئیّت باشد و الّا اگر بدون قصد جزئیت انجام شود مبطل نمی باشد.

فی المثل: حین نماز شما، شخصی مشغول تلاوت قرآن است و به آیه سجده در یکی از سور عزائم می رسد، اگر شما یک سجده به عنوان امتثال این فرمان اضافه کنید اشکالی ندارد و لکن اگر یک سجده به عنوان سجده واجب و جزئیّت اضافه کنید مبطل است.

* به عنوان مقدّمه سوم بفرمائید زیاد کردن جزء به قصد جزئیت بر چند نوع است؟

بر سه نوع است:

1- گاهی شما جزئی را در نماز اضافه می کنید به قصد این که این جزء زائد علاوه بر مزید علیه، مستقبلا جزئیّت داشته باشد.

این نوع زیادت مثل اینست که شما معتقد باشید که در هر رکعت از نماز دو رکوع واجب است و در نتیجه دو رکوع به جا آورید.

حال این اعتقاد شما چه شرعا باشد یعنی از روی جهل مرکب و برداشت نادرست از طرق معتبره و چه تشریعا باشد یعنی از روی برداشت نادرست از طرق نادرست و غیر معتبره.

2- و گاهی قصد شما از افزودن فلان جزء اینست که: زائد و مزید علیه یک جزء باشند.

فی المثل: شما شرعا و یا تشریعا معتقد هستید که در هر رکعت آنکه واجب است جنس و کلّی رکوع است که هم قابل صدق بر یک فرد از آن است و هم قابل صدق بر افراد متعددی از رکوع می باشد. به نحوی که از انجام متعدد آن هم یک امتثال حاصل می شود.

3- و گاهی هم شما جزء زائد را به قصد بدلیّت از مزید علیه می آورید، یعنی جزئی را می آورید، سپس به دلخواه آن را نادیده گرفته، جزء دیگری را به جای آن انجام می دهید.

فی المثل: در رکعت اوّل و یا دوّم نماز شروع به خواندن سوره ای می کنید و در اثناء یا اتمام آن