متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 612

1- انظر الریاض 2: 154.

2- الوسائل 2: 683، الباب 2 من أبواب غسل المیّت، الحدیث 7.

3- فی النسخ:« فیها».

4- وردت عباره« السدر المفروض- إلی- فتقیده» مختلفه فی النسخ.

ترجمه

(اشکال شیخ به نظر صاحب ریاض)

و از آنچه ذکر کردیم، اشکالی که در کلام و نظریه صاحب ریاض است روشن می شود، آنجا که بنا گذاشته است (وجوب غسل میّت را با بدل قرار دادم آب قراح، از ماء السدر) بر این که: امر به غسل با آب سدر (و یا کافور) علی وجه قید و مقیّد در روایت وجود ندارد، بلکه آنی که وجود دارد (و شرعا به ما رسیده) اینست که: باید مقداری از سدر (و یا کافور) در آن آب (مخلوط) باشد (که این تعدّد مطلوب و یا جزء و کلّ است و نه قید و مقیّد، که در نتیجه وقتی این جزء متعذّر شد، الباقی ساقط نمی شود) توضیح شیخ (ره) در مطلب مذکور اینست که: هیچ فرقی میان این دو عبارت، وجود ندارد، چرا که اگر ما، ماء السّدر را از قبیل قید و مقیّد قرار دهیم (و بگوئیم اذ انتفی القید، انتفی المقیّد)، قول امام علیه السّلام هم که می فرماید: باید مقداری از سدر در آن آب باشد این چنین است (یعنی می شود قید و مقید و اذا انتفی القید، انتفی المقید).

و اگر (اضافه سدر) از قبیل اضافه شی ء به بعض اجزاء الماء باشد (و آن را جزء و کل محسوب کنیم)، حکم در و لیکن فیه شی ء من السّدر نیز این چنین است (و باید آن را جزء و کل حساب کنیم و لذا باز هم فرقی نمی کند، چرا که اذا انتفی الجزء، انتفی الکل او المرکب).

(طرح یک دعوی و پاسخ آن)

و ادّعای این که ما نحن فیه (یعنی: یجب الغسل بالماء ثلاثا و و لیکن فی الماء شی ء من السدر) از قبیل (مطلق و) مقید (و یا شرط و مشروط)، است و لکن چون امر وارده بر قید (یعنی سدر)، مستقلّ و علی حده است (و امر یک تکلیف است) پس اختصاص دارد به حال تمکّن و (لذا) ساقط شود در حال ضرورت و عدم قدرت و باقی می ماند مطلقات (یعنی یجب الغسل ثلاثا) و نسبت به فاقد سدر (یا کافور) مقیّد نیست، دفع می شود به این که:

این امر و لیکن در این قید برای ارشاد و بیان شرطیت (سدر و کافور) در غسل اول و دوّم است در نتیجه به تنهائی در اثر تعذّر، ساقط نمی شود (بلکه به همراه شروط ساقط می شود اگرچه امر به مشروط مولوی است). و (این و لیکن شی ء) سوق نشده است برای بیان تکلیف مولوی زیرا: تکلیف متصوّر در اینجا همان تکلیف مقدّمی (یعنی ارشادی) است، چرا که قرار دادن سدر در آب، مقدّمه ای برای غسل با آب (مخلوط با) سدر است که ترکیب خارجی در آن نیست