متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 615

گاهی هریک از مطلق و مقیّد در یک خطاب علی حده می آید، چنان که در ما نحن فیه آمده است:

(یجب غسل المیّت بالماء ثلاثا). و در جای دیگر آمده است: (و لیکن فی الماء شی ء من السّدر.

یعنی امر به مقیّد مستقلا و جدای از امر به مطلق وارد شده است. و ما می دانیم که امر یک تکلیف است و تکلیف اختصاص به حال تمکّن دارد و لکن در حال ضرورت و تعذّر ساقط می شود.

پس اگر متمکّن از (جعل شی ء من السّدر فی الماء)، بودیم، این امر متوجه ما می شود و الّا در صورت تعذر، سقوط می کند و در نتیجه آن مطلقات اولیه که به قول مطلق می گفت: یجب الغسل ثلاثا):

نسبت به حال تعذر از هرگونه تقییدی سالم مانده و ما می توانیم به اطلاق آن تمسّک کرده بگوئیم: باید بدل از ماء السّدر و ماء الکافور سه نوبت میت را با آب مراح غسل داد، و هذا هو مطلوب صاحب الریاض.

* پاسخ شیخ به مدّعای مزبور چیست؟

می فرماید: این ادّعا دفع می شود به این که: اوّلا: این امری که در خطاب، مقیّد وارد شده است یعنی امر (و لیکن) یک امر ارشادی است، یعنی ارشاد می کند به این که قرار دادن مقداری از سدر در آب شرطیّت دارد.

و جزء فلان واجب مثلا نماز است و یا فلان چیز شرط فلان مأمور به است و اساسا مولویّتی در این گونه از امرها نیست و لذا بر این اوامر ثواب و عقاب بالاستقلالی مترتب نمی شود.

حال: اگر امر ارشادی شد، یعنی دلالت کند بر جزئیت و اختصاصی به حال تمکّن نداشته باشد معنایش اینست که: (جعل شی ء من السّدر فی الماء) مطلقا شرطیّت دارد و در هر حالی مطلوب است.

پس: اگر مقدور ما واقع شد باید انجامش دهیم و چنان چه متعذّر واقع شد اصل وجوب غسل ساقط می شود.

در نتیجه: وجهی برای بدلیّت غسل به آب خالص به جای آب سدر وجود ندارد.

ثانیا: سلّمنا که این امر یک امر مولوی باشد، باز هم باید بدانید که امر مولوی هم بر دو نوع است:

1- امر مولوی استقلالی 2- امر مولوی غیری و تبعی.