متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 62

1- فی النسخ: فیتصوّر.

2- و المقرّب هنا ایضا نفس الاطاعه، من بعض النسخ.

ترجمه

(اشکال:)

پس اگر گفته شود:

وقتی قصد تعیین به دلیل عدم تمکّن (یعنی: نداشتن علم تفصیلی)، ساقط می شود، (مکلّف) با کدام یک از (ظهر یا جمعه)، قصد وجوب قربت بکند (چون که با هر دو مستلزم تشریع است)، می گوئیم: برای قصد (و نیت) در آن دو طریق وجود دارد:

1- وجه و طریق اوّل اینکه:

به هریک از آن دو بخصوصه قصد وجوب و قربت کند، چرا که او به حکم عقل مأمور به انجام هریک از آن دو شده است (بدین معنا که هر دو ظاهرا واجب اند).

2- وجه و طریق دوّم اینکه:

نیّت کند به هریک از آن دو (یعنی ظهر و جمعه)، جهت حصول واجب، به واسطه ظهر (مثلا) و یا به واسطه مصاحب آن (یعنی جمعه)، تقرّبا الی اللّه.

و لذا: هریک از آن دو را (به این نیت) انجام می دهد، در نتیجه واجب واقعی حاصل می شود و تحصیل واجب واقعی و تقرّب الی اللّه (هم) به دلیل این وجوب است.

پس (این گونه) قصد می کند که نماز ظهر می خوانم بخاطر تحقّق فریضه واقعیّه به واسطه این ظهر و یا نماز جمعه ای که پس از آن انجام می دهم و یا نمازی که قبلا انجام داده ام، قربه الی اللّه.

خلاصه شده این نیّت طولانی اینست که:

ظهر را بجا می آورم احتیاطا و هکذا جمعه را بجا می آورم احتیاطا، قربه الی اللّه.

و این وجه و طریق (دوّم)، طریقی است که (بی عیب و نقص بوده) و شایسته است که قصد و نیّت شود، و وارد نیست برآن این عیب که:

در عبادت قصد تقرّب و قصد تعبّد، شرط است، تعیّنا و بخصوصه، و تردیدی در این نیست که هریک از دو نماز (ظهر و جمعه عبادت است، پس معنی ندارد که داعی و انگیزه در هریک از این دو، تقرّب مردّد میان تحقق آن به واسطه این نماز و یا به واسطه مصاحب آن باشد (چرا که نیّت بخصوصه می خواهد).

زیرا: این چنین قصد و نیّت که شما گفتید: در عبادات واقعیّه شرط است که (مکلّف