متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 623

مقداری از نماز ما به خارج وقت می افتد و لذا همه اجزاء را در وقت خودش درک نمی کنیم.

و لذا اگر بخواهیم همه اجزاء نماز را در وقت خودش درک کنیم باید از خیر وضو گذشته به تیمّم اکتفا کنیم، حال سؤال اینست که کدام یک از این دو صورت مقدّم است؟

و یا فی المثل: شرط خواندن زیارت عاشورا اتّحاد مجلس است و لکن شخصی قادر بر خواندن تمام آن در یک مجلس نیست و لذا: امر دائر می شود میان رعایت شرط اتحاد مجلس و انجام اجزاء در دو مجلس.

اگر شرط اتحاد مجلس را رعایت کند مقداری از اجزاء زیارت را به دلیل عدم تمکنش از دست می دهد.

و اگر بخواهد اجزاء را کامل کند لکن نه در مجلس واحد بلکه در دو مجلس و یا در راه و غیره، شرط را از دست می دهد.

در اینجا چه باید بکند و کدامیک از این دو صورت مقدّم است؟

* مراد از (فالظّاهر تقدیم ترک الشرط، فیأتی ...) چیست؟

پاسخ جناب شیخ است به سؤال فوق و لذا می فرماید: در دوران امر میان ترک شرط و ترک جزء، ترک شرط اولویّت دارد. زیرا:

1- ترک جزء موجب از بین رفتن اصل موصوف، مأمور به و مرکب است.

2- لکن ترک شرط موجب از بین رفتن وصفی از اوصاف مأمور به است.

و لذا: از بین رفتن وصف اولی از فوات موصوف است.

* پس مراد از (و یحتمل التخییر) چیست؟

اینست که احتمال دارد فقیهی حکم به تخییر کند، بدین معنا که ما مخیر هستیم بین ترک شرط و ترک جزء و لذا آن اولویتی که ذکر شد یک اولویّت ظنیّه استحسانیه فاقد ارزش است.

* فرع دوم چیست؟

اینست که: در برخی از موارد، شارع مقدّس برای مأمور به مرکب یک بدل اضطراری قرار داده است که در هنگام ضرورت جای مأمور به را می گیرد.

فی المثل: فرموده است: و ان لم تجدوا ماء، فتیمّموا صعیدا طیّبا ....

اگر به آب دسترسی پیدا نکردید، پس با خاک پاک (بدل از وضو) تیمم کنید.

حال سؤال اینست که: اگر در موردی ما از انجام وضوی کامل عاجز شدیم و لکن قادر بر وضوی ناقص (مثلا جبیره ای) هستیم، آیا می توانیم بگوئیم که وضوی ناقص مقدّم بر بدل