متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 637

و ترک (یعنی نماز بی جهر) است (یعنی تا زمانی شک، شک در مکلف به است که شرط از شرطیّت یا مانعیّت نیفتد و واجب بودن احتیاط بستگی دارد به این که شک شما در مکلّف به باشد).

و واجب بودن این شرط و مانع در صورت جهل (آدم جاهل) مستلزم الغاء و گذشتن از خیر شرطیّت جزم به نیّت (یعنی قصد تعیین) یعنی مقترن شدن واجب واقعی به نیّت اطاعت به خصوص این عمل است، در صورت تمکّن.

پس امر دائر است بین مراعات این شرطی که مردّد است (بین الفعل و الترک) و بین مراعات شرط جزم بالنیّه (که اولی رعایت جزم بالنیه است و نه شرط مشکوک).

به طور خلاصه: عدم وجوب احتیاط در این مقام (که نمی دانیم فعلش را می خواهد یا ترکش را) به علّت عدم اعتبار این امری است که مردد میان فعل و ترک در عبادت واقعیّه است مثل همان قول به عدم وجوب احتیاط در صلاه در صورت مشتبه شدن قبله به علّت منع شرطیّت استقبال در صورت جهل است و نه به علّت عدم وجوب احتیاط در شک در مکلّف به.

***

تشریح المسائل

* آخرین تنبیه از تنبیهات اقلّ و اکثر شک و در جزئیّت پیرامون چه امری است؟

پیرامون دو مطلب است، لکن چون احکامشان مشترک است با هم ذکر می شوند.

* مقدّمه بفرمائید مراد از مانع و شرط چیست؟

1- شرط آن است که وجودش در مأمور به دخیل است.

2- مانع آن است که عدمش معتبر و وجودش مزاحم است.

* با توجه به مقدّمه فوق مطلب اوّل در چیست؟

در اینست که: در دوران امر میان شرطیّت چیزی و مانعیّت آن چه باید کرد؟

به عبارت دیگر: وقتی ما یقین داریم که فلان شی ء در مأمور به مدخلیّت دارد و لکن نمی دانیم که آیا بر وجه شرط دخیل است و یا بر وجه مانعیّت، چه باید کرد؟

فی المثل: در رابطه با جهر و یا اخفات قرائت نماز ظهر در روز جمعه دو قول وجود دارد:

برخی گفته اند: جهر به قرائت واجب است، یعنی قائل به شرطیّت شده اند.