متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 638

برخی گفته اند: اخفات واجب و جهر مبطل است، یعنی قائل به مانعیّت شده اند.

امّا: هیچ یک از دو قول مزبور برای ما مدلّل نیست، و لذا امر دائر است میان شرطیّت جهر و یا مانعیّت آن و یا بالعکس، امر دائر است میان شرطیّت اخفات یا مانعیّت آن.

و یا فی المثل: شما می دانید که در نمازهای سه یا چهار رکعتی، در رکعت سوّم یا چهارم مخیّر هستید میان خواندن سوره حمد یا تسبیحات اربعه و لکن نمی دانید که آیا باید بسم اللّه سوره حمد را جهرا بخوانید و یا اخفاتا؟

در اینجا دوران امر است میان شرطیّت و مانعیّت جهر به بسمله یا اخفات آن.

* مطلب دوّم در رابطه با چه مطلبی است؟

در دوران امر میان جزئیّت یک امری در عبادت و یا زیادی به آن. یعنی: ما اجمالا می دانیم که فلان امر جزء مأمور به است، پس انجامش واجب است و یا زیادی ای است که مبطل است، پس انجامش حرام است.

حال سؤال اینست که وظیفه ما در اینجا چیست؟

فی المثل: شما در اثناء خواندن سوره شک می کنید که آیا حمد را خوانده اید یا نه؟

در نتیجه مردّد می شوید که آیا برگردید و حمد را به جا آورید و یا برگشتن شما حرام است و چنان چه برگردید زیادتی را مرتکب شده اید که مبطل است؟

حال: منشا شک شما در وجوب و حرمت مذکور اینست که:

1- اگر مجموعه حمد و سوره را جزء واحد به حساب بیاورید شک شما قبل از تجاوز محلّ است و باید به شکّتان اعتنا کنید و دوباره حمد را بخوانید.

2- و اگر حمد را یک جزء و سوره را جزء دیگر بدانید، شک شما پس از تجاوز محلّ است و نباید به شک تان اعتنا کنید و چنان چه برگردید کار حرامی انجام داده اید.

پس: دوران امر است میان جزئیّت حمد و زیادی مبطل بودن آن.

* عباره اخرای مطالب فوق در لسانی ساده چیست؟

اینست که: من نمی دانم که آیا فلان عمل جزء واجب نماز است و یا زیادی محرّمه؟ و یا به عبارت دیگر نمی دانم فلان عمل در نماز شرط است و واجب یا مانع است و حرام؟

فی المثل: نمی دانم که آیا جهر به بسم اللّه در یک یا دو رکعت آخر نماز سه رکعتی و چهار رکعتی برای کسی که به جای تسبیحات، فاتحه الکتاب می خواند، شرط است یا مانع و مبطل؟

و یا فی المثل: شما در هنگام نماز وارد سوره می شوید، لکن در اثناء سوره شک می کنید که آیا