متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 9 صفحه 80

مقتضی دقت نظر برخلاف این مبناست و امر مقدمی، به ویژه امر مقدّمی موجود در مقدّمه علمیّه ای که امر بدان نمی شود مگر (به نحو) ارشادی، و موافقتش موجب تقرّب نمی شود و هرگز امر مقدمی و ارشادی عمل را عبادت قرار نمی دهد جز اینکه فی نفسه و فی حدّ ذاته از عبادات باشد.

و به تحقیق در مسأله تسامح در ادلّه سنن بحث از امر و یا اوامر احتیاط گذشت؛ چنانکه در بحث مقدمه واجب (یعنی بحث الفاظ)، پیرامون امر به احتیاط و اینکه امر مقدّمی، به سبب امر مقدّمی، عبادت نمی شود مستوفی بحث نمودیم.

***

تشریح المسائل

* مراد از (انّ نیه الفعل هو قصده علی الصفه ... الخ) چیست؟

اینست که: نیّت هر فعلی عبارتست از:

قصد انجام آن فعل، لکن برطبق صفت و خصوصیتی که در آن فعل وجود دارد، همان صفتی که بخاطر آن، این عمل بر تو واجب شده است.

پس: در انجام عمل واجب، آن صفت را مورد نظر قرار دهیم، و لذا:

1- اگر صفت فعل این باشد که معلوم بالتفصیل است، بدین معنا که ما تفصیلا می دانیم که فی المثل:

نماز ظهر واجب است، باید نیّتمان نیز تفصیلی و جزمی باشد، یعنی معینا به همین عمل قصد قربت کرده و بی تردید بدانیم که پای عمل دیگری در میان نمی باشد.

به عبارت دیگر:

وقتی شما تفصیلا می دانی که نماز ظهر در روزهای هفته واجب است، اگر از شما سؤال شود این نماز ظهر دارای چه صفتی است؟ خواهید گفت: علم تفصیلی من به وجوب آن.

و لذا:

نیّت شما برای اتیان نماز ظهر بر حسب همین صفت وجوب و هماهنگ با آن شکل می گیرد.

* چگونه باید نیّت را هماهنگ با صفت نمود؟

باید بگوئی: مثلا؛ نماز ظهر می خوانم واجب قربه الی اللّه.

2- و اگر صفت فعل این باشد که معلوم بالاجمال است، بدین معنا که من بالاجمال می دانم