متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 10 صفحه 223

1- الفصول، 365.

2- رسائل الشریف المرتضی 2: 362- 361.

3- انظر المعتبر 1: 52، و المختلف 1: 181.

4- کالسید العاملی فی المدارک 1: 42، و المحقق السبزواری فی الذخیره: 125.

لکنّه یشکل؛ بناء علی أنّ الملاقاه سبب للانفعال، و الکریه مانعه، فإذا علم بوقوع السبب فی زمان لم یعلم فیه وجود المانع، وجب الحکم بالمسبّب.

إلّا أنّ الاکتفاء بوجود السبب من إحراز عدم المانع و لو بالأصل محلّ تأمّل، فتأمّل.

ترجمه

تفصیل صاحب فصول در مسئله کریت و ملاقات

و گاهی تفصیل داده شده است در این مقام بین مواردی که یکی از کریت و ملاقات معلوم التاریخ و آن دیگری مجهول التاریخ است، که در نتیجه حکم می شود به تأخر آنکه (به لحاظ حدوث) مجهول التاریخ است (و تقدم آنکه حدوثش معلوم التاریخ است)، و این به معنای عدم ثبوت و وجود آن طرف مجهول التاریخ است در زمانی که در ثبوت و وجودش در آن زمان شک می شود، و در نتیجه حکم به طهارت و یا نجاست آب بدان ملحق می شود (فی المثل ما می دانیم که ملاقات این آب با نجس مثلا روز پنج شنبه بوده است و لکن نمی دانیم که آیا در آن زمان ملاقات، کریت هم بوده است یا نه؟ که در این صورت گفته می شود الاصل عدم الکریه او بالعکس).

و گاهی هر دو (یعنی ملاقات و کریت) مجهول التاریخ اند، و جریان اصل (یعنی عدم تقدّم هریک نسبت به دیگری و یا تأخر هریک نسبت به دیگری)، تقارن است و برگشت تقارن هم به نفی وقوع هریک از این دو است در آن زمانی که عدم وقوع آن در آن زمان احتمال داده می شود، و نفی (وقوع هریک از این دو)، اقتضا می کند ورود نجاست را به آن آبی که در حال ملاقات کرّ است، و لذا به واسطه ملاقات با آن نجس، نجس نمی شود.

مناقشه جناب شیخ در فرموده صاحب فصول

در این بیان صاحب فصول اشکال وارد است به اینکه:

تقارن و هم زمانی ورود نجاست و کرّ بودن، موجب انفعال (و نجس شدن) این آب می شود، (و نه طهارت آن) چرا که کریت مانع از انفعال آن به واسطه آن نجسی می شود که پس از کرّیت آن را ملاقات کند (و حال آنکه در ما نحن فیه ملاقات مع الکریه حادث شده و عنوان آب کرّ محرز